پرورش تمساح به طور عام به هرگونه فعالیت پرورش یا نگهداری تمساح در اسارت به منظور تولید تجاری پوست، گوشت یا تمساح های زنده جهت فروش اطلاق می شود. علاوه بر این امروزه در معرض نمایش گذاشتن تمساح های پرورشی به اشكال و طرق مختلف نیز بخش مهمی از فعالیت های مزارع و كارگاه های پرورش تمساح به شمار می رود كه حتی گاه بیشترین درآمد را نیز عاید آنها می كند. پرورش تمساح یك صنعت جدید به شمار می آید كه تولیدات حاصل از این صنعت بیشتر مورد توجه بازار مد و فروشگاه های لوكس می باشد. پرورش تمساح نیاز به سرمایه گذاری كافی در زمینه ی امكانات، وسایل و موجودی گله های پرورشی دارد. علاوه برآن كیفیت پوست گونه های هدف به طور روشن و مشخص خیلی مهم است. در شرایط یكسان، گونه های با پوست كلاسیك نسبت به گونه های غیركلاسیك دارای ارزش اقتصادی بیشتر می باشند، زیرا قیمت پوست آنها به طور محسوسی بیشتر است.

 


    گونه های كلاسیك به گونه هایی اطلاق می شود كه در پوست ناحیه شكمی دارای فلس ها یا به بیان صحیح تر سپرهای كوچك و صفحات استخوانی بسیار كم در زیر آنها می باشند كه از جمله آنها می توان به تمساح آب شور (Crocodylus porosus)تمساح نیل (C.niloticus) و تمساح سیامی(C. siamenis) و حتی تمساح مردابی (C.palustris) اشاره نمود. گونه های غیر كلاسیك گونه هایی هستند كه در زیر بافت پوست ناحیه شكمی دارای صفحات استخوانی نیز می باشند و به همین لحاظ با توجه به اینكه كار پرداخت و تهیه چرم از آن سخت است دارای ارزش كمتری هستند و تنها پوست ناحیه پهلوی این گونه ها مورد استفاده قرار می گیرند و كیمن ها (گونه هایی از خانواده آلیگاتوریده) از این گروه محسوب می شوند. قسمتی از پوست تمساح كه دارای بیشترین ارزش می باشد و در تولید انواع محصولات مورد استفاده قرار می گیرد پوست ناحیه شكمی تمساح های كلاسیك ( بدون دكمه های استخوانی زیر پوست) و ناحیه پهلوها در گونه های غیر كلاسیك نظیر كیمن ها (دارهای دگمه های استخوانی زیر پوست ناحیه شكم) می باشد و در كل به ناحیه زمینه یا بافت مشهور است. این ناحیه بخشی از پوست بین گلو، تمامی شكم و نیم یا بخشی از دم را دربر می گیرد. معمولا پوست ها به سه دسته تقسیم می شوند كه به پوست های درجه 2 و درجه 3 به ترتیب 75 درصد و 50 درصد كل قیمت تعلق می گیرد. پوست های زیر درجه 3 اغلب مشتری خاصی ندارند.
    در حال حاضر 23 گونه از تمساح ها وجود دارند كه در تمام نقاط جهان پراكنده هستند و شامل: آلیگاتورها و كیمن ها (8 گونه)، تمساح های حقیقی (13 گونه)، گاریال شبه گاریال (2 گونه) هستند كه زیستگاه های آبی مناطق حاره ای را اشغال نموده اند.
    پرورش تمساح به دو روش یا سیاق عمده انجام می گیرد كه تفاوت آنها در نحوه استفاده از گله پرورشی برای برداشت محصول است:
    پرورش یا گله داری (Ranching) 
    گله داری نوعی برنامه برداشت تغییر شكل یافته است كه در آن تمساح های جوان یا تخم هایی كه از طبیعت برداشت شده اند در اسارت مورد پرورش قرار می گیرند. حیوانات در حالت اسارت تا اندازه تجارتی 2-1 متر) بسته به نوع گونه و وضعیت بازار) پرورش داده شده و پس از كشتار، پوست و محصولات آن به صورت اقتصادی فروخته می شود. به خاطر مرگ و میر بالای نوزادان و تخم ها در شرایط طبیعی، جابه جا كردن و یا انتقال آنها از حیات وحش دارای تاثیرات كمتری بر روی جمعیت گونه می باشد ضمن اینكه این تاثیرات را می توان با برگرداندن تعدادی معین از تمساح های در اندازه كشتار به طبیعت جبران نمود (برنامه های پرورش آلیگاتور آمریكایی در لوئیزیانا).
    مزرعه داری (Farming) 
    این روش به سیكل بسته پرورش تمساح ها در اسارت اطلاق می شود. حیوانات بالغ و زادآور در اسارت نگهداری می شوند و تخم های گذاشته شده توسط تمساح های ماده جمع آوری شده و به طور مصنوعی تفریخ می شوند و سپس نوزادان تا اندازه تجاری پرورش داده می شوند. این روش از نظر اقتصادی نیز دارای نكات مثبتی است. مزرعه داری همچنین به شرط اینكه مزارع ملزم به برگرداندن تعدادی از تمساح ها به طبیعت باشند، جهت بهبود وضعیت جمعیت های وحشی مفید باشد. مزرعه داری همچنین نیاز به سرمایه گذاری كلان برای ساخت تسهیلات فیزیكی و هزینه نگهداری حیوانات در حال پرورش و نوزادان دارد.
    قوانین و مقررات بین المللی
    تجارت تمساح ها و محصولات آنها در سطح جهانی و بین المللی از طریق كنوانسیون منع تجارت جهانی گونه های جانوری و گیاهی در معرض خطر انقراض (سایتیس (CITES كنترل می شود. روش اعمال مقررات سایتیس در مورد تمساح ها بسیار پیچیده تر از اعمال این روش ها در مورد سایر گونه ها است. اكثر گونه های تمساح ها در ضمیمه شماره ی یك كنوانسیون گنجانیده شده اند كه اجازه هیچ گونه تجارتی را به دولت ها نمی دهد مگر اینكه آنها در اسارت پرورش یافته باشند. سایر گونه هایی كه در ضمیمه ی شماره 2 قرار دارند منعی برای تجارت آنها وجود ندارد به شرطی كه مجوز لازم را برای صادرات اخذ كرده باشند.
    چهارمین گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل و مركز حفاظت و پایش جهانی (UNEP-WCMC) در خصوص مطالعه و بررسی تجارت جهانی تمساح ها و آلیگاتورها در خبر نامه شماره 26 گروه تخصصی تمساح )آوریل - جون 2007) ارایه شده است. این گزارش تجارت جهانی پوست كروكودیل ها را در فاصله بین سال های 1980 تا 2005 بررسی و ارایه نموده است. بیشترین میزان تجارت پوست در سال 2005 به بیش از 1348000 تخته پوست تخمین زده می شود كه تقریبا بیشترین بخش آن دربرگیرنده پوست كیمن ها 54 درصد می باشد. صادرات تمساح نیل از سال 2000 در حد تقریبا ثابتی بوده است. صادرات تمساح گینه نو novaeguineae Crocodylus در سال 2004 افزایش یافته و تجارت تمساح آب شور همچنان به ثبات خود ادامه داده و احتمالا در سال 2005 افزایش یافت، صادرات تمساح سیامی از تایلند نیز در بین سال های 2003 تا 2005 افزایش یافته است كه بسیار قابل توجه می باشد. لذا با توجه به موارد بالا و نیز مواردی نظیر امكان یا سهولت دسترسی به منابع و قوانین و مقررات حاكم و نیز وضعیت بازار گونه های تمساح های سیامی (تایلندی)، آب شور، نیل و گینه نو برای انجام فعالیت های پرورشی مناسب می باشند.
    (تمساح سیامی (تایلندی Crocodylus siamensis : Siamese Crocodile
    مناطق پراكنش جهانی این گونه كشورهای تایلند، كامبوج، مالزی، ویتنام و اندونزی می باشد. زیستگاه این گونه در شرایط طبیعی بركه های آب شیرین و قسمت های كم سرعت رودخانه ها است. 
    حداكثر اندازه های جنس نر در این گونه 4 متر گزارش شده است اما بیشتر تمساح ها بیش از 3 متر طول ندارند. این گونه دارای لانه خاكریزی (Mound nest) می باشد و بین 50-20 عدد تخم می گذارد. این گونه یكی از مهمترین گونه های پرورش تمساح در دنیا است و طی سال های اخیر میزان تولید پوست این گونه رشد چشمگیری داشته است. این گونه نیز دارای پوست كلاسیك بوده و دارای طرح و رنگ زیبا و جالب توجهی می باشد. میزان تولید پوست این گونه در سال 2005 در حدود 32 هزار تخته پوست بوده است. از نظر مدت زمان رشد و پذیرش شرایط پرورش نیز دارای ویژگی های قابل قبولی بوده و برعكس گونه هایی نظیر تمساح آب شور و نیل مهاجم نمی باشد. 
     منابع: 
    مباركی، اصغر- سید امیر ایافت،1386: تمساح: پرورش و حفاظت. انتشارات روز نو.

ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره 102

نویسنده: اصغر مباركی كارشناس خزندگان دفتر حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست و عضو گروه تخصصی كروكودیل

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد