این مطلب که با افزایش سن گله مادر، اندازه تخم مرغ افزایش می یابد کاملا اثبات شده است. اما تحقیقات نشان می دهد که با افزایش سن گله مادر نه تنها وزن کشتار جوجه های حاصل از آنها بیشتر خواهد شد؛ بلکه به طور غیر منتظره ای کیفیت لاشه ها بهتر می گردد.

گله های مادر در خلال یک دوره تولید (۲۰ تا ۶۴ هفتگی) دچار تغییرات وسیعی در خصوصیات ظاهری و تولیدی نظیر میانگین عملکرد می شوند. در طول این دوره ۴۰ هفته ای، تولید تخم مرغ (در مقایسه با نژاد لگهورن) از اوج تولید که بالای ۸۰ درصد می باشد، به ۶۰ ۵۵ درصد در انتهای دوره تولید کاهش می یابد. این کاهش مقدار تولید با حدود ۵۰ درصد افزایش در اندازه تخم مرغ همراه است. در حالی که پرندگان جوان تخم مرغ هایی تولید می کنند که وزن آنها به سختی به ۵۰ گرم می رسد، وزن تخم مرغ در پرندگان مسن اغلب بیش از ۷۰ گرم می باشد. این افزایش در اندازه تخم مرغ تا حدودی متناسب با تغییر وزن بدن پرنده می باشد، به طوری که وزن یک پرنده مسن (در انتهای دوره تولید) اغلب ۵۰ درصد بیشتر از وزن همان پرنده در شروع دوره تولید می باشد.

 

 

بنابراین مرغان مادر مسن تفاوت دارند. این که تفاوت ها چگونه و به چه میزان عملکرد جوجه های گوشتی حاصل از آنها را تحت تأثیر قرار می دهد، مسئله قابل بحث است. معمولا وزن جوجه با توجه به فاصله زمانی بین تفریح تا توزین بین ۶۸ ۶۱ درصد وزن تخم مرغ است.

انتظار می رود که وزن جوجه ها با افزایش اندازه تخم مرغ قابل جوجه کشی از ۵۰ گرم به ۷۰ گرم و با فرض این که متوسط راندمان تبدیل تخم مرغ به جوجه ۶۴ درصد باشد؛ وزن جوجه های تولیدی گله های مادر از ۳۲ گرم در ابتدای دوره تولید به ۴۵ گرم در انتهای دوره تولید افزایش خواهد یافت.

حدود ۱۰ گرم از افزایش وزن آلبومین و زرده، ناشی از افزایش وزن کلی تخم مرغ از ۴۷ گرم به ۶۹ گرم می باشد و همین ۲۰ گرم افزایش در مواد مغذی است که باعث افزایش وزن جوجه های بدست آمده از مرغان مادر مسن می شود.

بدیهی است که تمام این مواد مغذی اضافی بلافاصله مورد استفاده جنین قرار نخواهد گرفت، بلکه با افزایش سن گله مادر، جوجه ها کیسه زرده بزرگتری در حفره شکمی خود خواهند داشت؛ در عین حال ممکن است این زرده اضافی که موجب ازدیاد وزن جوجه یکروزه شده است، به طور کامل جهت رشد مورد استفاده قرار نگیرد. معمولا موقعی که اب و غذای کافی در دسترس باشد، کیسه زرده به طور کامل استفاده نخواهد شد. در شرایطی که استقرار جوجه ها در سالن با تاخیر انجام شود، کیسه زرده تقریباً به طور کامل تخلیه و جذب می شود و اهمیت این منبع با ارزش آب و انرژی را که حاصل از تجزیه چربی ها و پروتئین های زرده است را مشخص می کند. بنابراین تحمل و مقاومت جوجه های حاصل از گله های مادر مسن تر نسبت به تاخیر استقرار در سالن پرورش در مقایسه با جوجه های حاصل از گله های مادر جوان قبل از استقرار در سالن به مدت ۲۴ ساعت در کارتن های حمل جوجه نگهداری شوند، حداقل یک درصد کاهش وزن بیشتری خواهند داشت.

● تغییر در ترکیبات زرده

طی مطالعه ای همگام با افزایش سن گله مادر در طول ۳۰ هفته، وزن جوجه های یکروزه ۵ گرم افزایش یافت. در تخم مرغ های حاصل از گله مادر مسن تر علاوه بر افزایش مقدار زرده و آلومین قابل دسترس برای جنین، تغییرات اندکی نیز در ترکیب زرده به وجود می آید. برای مثال تغییرات قابل توجهی در میزان چند اسید چرب تشکیل دهنده زرده گزارش شده است، به طوری که وقتی سن گله مادر از ۳۰ هفته بیشتر می شود مقدار اسید پالمیتولئیک از ۷ درصد به ۲ درصد کاهش می یابد. مشخص نیست که آیا این تغییر در ترکیب چربی زرده می تواند اثر مثبتی بر مراحل رشد بعدی جوجه ها داشته باشد یا نه. شاید موضوع مهم این باشد که گلوکز و تری گلیسرید خون جوجه های حاصل از گله هیا مادر مسن تر به ترتیب ۵ و ۱۰ درصد بالاتر است. این تغییرات در جوجه های بزرگ و کوچک یک هیچ نیز قابل مشاهده است. به نظر می رسد تخم مرغ های بزرگتر صرف نظر از این که از پرندگان مسن تر یا از پرندگان سنگین تر حاصل شده باشند، جوجه هایی تولید می کنند که سطح گردش مواد مغذی آنها در دوره قبل از شروع تغذیه دستی بیشتر از بقیه است.

● سایر عوامل موثر

تفسیر اثرات سن گله مادر بر سرعت رشد جوجه های گوشتی همیشه ساده نیست، بنابراین تفاوت های مشاهده شده در نتایج می تواند ناشی از این مسئله باشد. یکی از موارد مهمی که باعث بروز اشتباه در تفسیر نتایج می شود فصل است. برای مثال درحال حاضر نگارنده آمار ۴۰ هفته ای تولید یک گله مادر که در اواخر پاییز در نیوهمشایر شمالی بالغ شده اند را مطالعه می کند. جوجه های تولید شده این گله در اواسط دوره تولید بیشتر در معرض استرس گرمایی بوده اند که این موضوع احتمالا باعث کاهش سرعت رشد آنها خواهند شد. در شرایط تجاری، کوچکترین تغییر در ترکیب خوراک و وضعیت سلامتی گله باعث ایجاد تغییراتی در دوره تولید آنها می شود. از آن جهت که جوجه کشی مجدد برای یک تخم مرغ غیر ممکن است، پس اطلاعات معتبر و قابل اطمینان باید از گله هایی بدست آید که در محیط کنترل شده قرار داشته و از جیره های برخوردار از مواد غذایی مشخص و ثابت استفاده می کنند. البته حتی در چنین شرایطی نیز بهتر است آزمایش ها تکرار شوند.

اطلاعات حاصل از آزمایشات بیانگر بالا بودن وزن جوجه های حاصل از مادران مسن تر در هنگام بیرون آمدن از تخم است. اخیرا آزمایشی توسط نگارنده ترتیب داه شد که در آن تا حد ممکن شرایط مدیریتی استاندارد برای گله مادر و جوجه های گوشتی اعمال شد. سن گله مادر در آذر ماه ۲۸ هفته بود. دمای سالن برای گله مادر و جوجه ها در حدود ۲۲ درجه سانتی گراد تنظیم شده بود، البته در خلال تابستان (خرداد تا شهریور) دمای سالن به صورت دوره ای به مدت ۳ تا ۴ ساعت به ۵۵ درجه سانتی گراد نیز رسید. جوجه های حاصل از گله های مادر که سن آنها۲۸ ،۳۸،۴۸،۵۸ بود، مورد آزمایش قرارگرفت. البته جوجه های حاصل از دو سن آخر (۴۸ و ۵۸ هفته) در شرایطی پرورش یافتند که اندکی گرم تر از گله های دارای سنین ۲۸ و ۳۸ هفته بود.

از آنجایی که وزن تخم مرغ و وزن جوجه یکروزه، رشد جوجه های گوشتی را تحت تأثیر قرار می دهد، انتظار آن بود که رشد در مراحل اولیه هم تحت تأثیر قرار گیرد، ولی وقتی جوجه ها در سن ۱۸ روزگی توزین شدند، هیچ ارتباطی بین وزن تخم مرغ یا وزن جوجه یکروزه و وزن ۱۸ روزگی مشاهده نشد. وزن جوجه های نر و ماده حاصل از گله مادر ۵۸ هفته در سن ۱۸ روزگی کمتر بود، هر چند وزن آنها در هنگام تفریح ۵ گرم سنگین تر بود (جدول ۲)، اما وقتی همین جوجه ها به سن ۴۹ روزگی رسیدند، با جبران عقب ماندگی قبلی نشان دادند که رشد جوجه های حاصل از مادران مسن تر بیشتر است. اگر چه تفاوت ها از نظر آماری معنی دار نیستند، اما تجزیه واریانس ها همبستگی بسیار بالایی را بین وزن زنده و وزن لاشه با سن گله مادر و وزن تخم مرغ نشان می دهند.

افزایش و بهبود وزن زنده در جوجه های ماده بیشتر است اما افزایشی که در وزن زنده هر دو جنس نر و ماده به ازای هر گرم افزایش وزن تخم مرغ بدست آمد از تخمین قبلی (یعنی ۱۰ گرم افزایش وزن به ازای هر گرم افزایش در وزن تخم مرغ) کمتر بود. بهبود مشاهده شده در افزایش وزن لاشه نسبت به افزایش وزن زنده بسیار بیشتر بود.

با توجه به اینکه وزن لاشه در حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد وزن زنده می باشد، بنابراین به طور منطقی می توان چنین نتیجه گرفت که میزان بهبود و افزایش وزن لاشه به ازای افزایش سن گله مادر و تخم مرغ باید کمتر از بهبود ایجاد شده در مورد وزن زنده باشد. اما بیشترین اثر افزایش سن گله مادر، افزایش راندمان لاشه می باشد که مستقل از افزایش وزن زنده مورد مطالعه قرار گرفته است. تأثیر سن گله مادر بر راندمان لاشه و ترکیبات آن می تواند مبنایی برای مطالعات و تحقیقات بیشتر باشد.

به ازای هر یک گرم افزایش در وزن تخم مرغ گله مادر، ۵ گرم افزایش در وزن ۴۹ روزگی جوجه های گوشتی نر مشاهده شد. در مورد جوجه های گوشتی نر مشاهده شد. در مورد جوجه های گوشتی ماده این افزایش وزن زنده ۸ گرم به ازای هر یک گرم افزایش در وزن تخم مرغ می باشد. افزایش وزن لاشه برای مرغ ها و خروس ها به ترتیب ۱۴ و ۱۱ گرم به ازای هر یک گرم افزایش وزن تخم مرغ بود. این مقدار افزایش در وزن لاشه از مقدار پیش بینی شده بیشتر است و بیانگر تغییر در میزان و ترکیب لاشه همراه با بهبود وزن زنده می باشد.

 برگرفته از : فصلنامه چکاوک
مهندس کیوان امین الرعایا 
موسسه مرغداری ایران

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد