امنیت زیستی در مرغداری مجموعه ای از اقدامات محدودکننده رشد و تکثیر ارگانیسم های بیماری زا در مرغداری هاست که در صورت عدم توجه گسترش اپیدمی بیماری در این صنعت، این شاخه مهم صنایع غذایی را به سمت نابودی می کشاند که مسلماً تاثیرگذار بر تغذیه سالم در جامعه و رونق اقتصادی کشور نیز خواهد بود.
     الف) طراحی مناسب ساختمان مرغداری
    یکی از اساسی ترین و زیربناترین اقدامات جهت امنیت زیستی، طراحی و احداث مرغداری در زمین و جایگاه مناسب است. ساخت طول سالن در جهت بادهای منطقه باید باشد تا از فشار باد به سالن کم شود و از کوران در سالن و عدم تعادل دما و رطوبت جلوگیری شود. تجهیزات و تاسیسات باید 2-1 مایل از سالن پرورش طیور فاصله داشته باشد. مسیر رفت و آمد باید به راحتی ضدعفونی و پاک سازی شود زیرا آلودگی با یک عامل عفونی مقاوم در یک ساختمان و عملیات دشوار و پر هزینه ضدعفونی بر عمر مفید ساختمان نیز تاثیر منفی دارد.

 


    راه های مرغداری باید یک طرفه از سالن مرغ های جوان به سمت مرغ های پیر و از جاهای با آلودگی کمتر به سمت مکان های آلوده تر باشد. ساختمان ها حداقل تبادلات حرارتی با محیط بیرون را داشته باشند، تعداد سالن ها در حد استاندارد باشد. در سالن ها قبل از جوجه ریزی، تعداد، ارتفاع دان خوری و آب خوری بررسی شود. جهت پیشگیری از ورود ارگانیسم های بیماری زا از خارج ساختمان مرغداری باید دور از آبراه ها باشد که توسط مرغ های آبی مهاجر استفاده می شود. علاوه بر این از راه ها و جاده هایی که وسایل نقلیه سایر مرغداری ها در آن تردد زیادی دارند نیز باید دور باشد.
    ب) کنترل منابع بیماری و روش ضد عفونی کردن در مرغداری 
    بیماری ها معمولا توسط افرادی که در مرغداری تردد می کنند منتقل می شود. این افراد شامل کارکنان، خدمات، رانندگان، مسوولین واکسیناسیون، دامپزشکان و... می باشند.
    بیماری ها از طریق جوندگان، پرندگان وحشی، حشرات، باد، آب و... نیز منتقل می شود. وسایل و تجهیزاتی که به طور صحیح پاک و ضد عفونی نشده اند نیز ناقل بیماری هستند. باید گزارش روزانه ورود و خروج پرسنل، وسایل نقلیه، تجهیزات و هر چیز دیگری به داخل مرغداری دقیقا ثبت شود تا در صورت بروز بیماری، نقص های امنیت زیستی ارتباط بیماری به منبع بیماری اصلاح گردد.
    تمامی بازدیدکنندگان بدون توجه به طبقه اجتماعی و اقتصادی شان باید برای ورود به مرغداری و مزرعه طبق استاندارد ضدعفونی و پاک سازی شوند.
    یکی از روش های مهم و اساسی کنترل منابع بیماری، ضدعفونی کردن سالن و تجهیزات است که هزینه آن در مقابل درمان بیماری یا خسارت مرگ و میر در مرغداری حداقل است.
     قبل از عملیات ضد عفونی باید سالن ها تخلیه گردد و سپس تمام قسمت های کف، دیوار و سقف با استفاده از آب گرم پرفشار شسته شود و سپس با ماده ضدعفونی مناسب ضدعفونی شود. جهت از بین بردن میکروارگانیسم های آلوده کننده شکاف و درز و گوشه سالن یا بین وسایل ثابت سالن، عملیات «شعله افکنی (فلامباژ)» انجام
     می شود.
    آخرین ضدعفونی در این دوره عملیات «مرحله دود دادن» است که از مواد ضدعفونی کننده تولیدکننده گاز (گازی) استفاده می شود که مخلوطی از پرمنگنات و فرمالین است (معمولا میزان استاندارد آن 20 سی سی فرمالین، 10 گرم پرمنگنات و دو پتاس برای هر متر مکعب سالن می باشد).
    نکته مهم هنگام ضد عفونی گازی این است که از انتهای سالن ضدعفونی آغاز شود و در پایان فرد ضد عفونی کننده از در ورودی خارج می شود. هنگام ضدعفونی پنجره سالن باید بسته باشد.
    پایان مرحله ضد عفونی، کشت از قسمت های مختلف سالن جهت تاثیر مواد ضدعفونی و مقاومت میکروارگانیسم ها ضروری می باشد.
    ج) مواد ضدعفونی کننده رایج در مرغداری
    حالت مواد ضد عفونی کننده شیمیایی، جامد (پودر) مایع و گاز (بخار) است و عبارتند از:
    1- کرئولین 
    2- لیزول
    3- آنتی جرم 50 
    4- ژرمکس
    5- استورک 
    6- هالامید 
    د) پیشگیری از بروز بیماری ها در مرغداری
    شناخت اصول بهداشتی اداره مرغداری ها، مانع از بروز بسیاری از بیماری ها می شود و می تواند شامل موارد زیر باشد.
    1- توجه به خرید جوجه، پولت یا تخم مرغ نطفه دار از یک محل مطمئن با نظارت مستقیم سازمان دامپزشکی کشور.
    2- توجه به شرایط جغرافیایی منطقه در تعادل و تنظیم حرارت و رطوبت سالن ها و تهویه مناسب.
    3- توجه به شرایط سنی و نیازهای تغذیه ای طیور و نگهداری طیور بر اساس سن در سالن های مختلف (طیور جوان نسبت به بیماری حساس و کم مقاومت هستند).
    4- پیروی از اصول برنامه همه پر، همه خالی یا یکسانی
    5- ممانعت از تراکم بیش از اندازه گله که سبب کندی رشد، کاهش غذای کافی و در نتیجه کاهش تولید، همچنین تراکم بیش از حد گله موجبات کانی بالیسم و پرریزی را فراهم می آورد.
    6- تعویض بستر و پاک سازی کامل و ضد عفونی اصولی جایگاه و وسایل در بین هر دوره پرورش.
    7- تامین غذای آماده مناسب یا غذای فرموله و مخلوط شده ای که در داخل مرغداری تهیه
    می شود.
    8- تامین آب سالم و کافی و انجام تست های آزمایشگاهی برای آب منطقه و ضد عفونی آن
    9- اجرای یک برنامه دقیق واکسیناسیون برای هر گله و توسعه برنامه واکسیناسیون با توجه به توصیه های مراجع رسمی در هر استان یا منطقه
    10- کنترل انگل های داخلی و خارجی
    11- کنترل جانوران موذی و پرندگان وحشی
    12- در صورت بروز بیماری در گله، عامل بیماری باید به سرعت و دقیقا تشخیص داده شود، روش های درمان، کنترل و پیشگیری انجام گردد.
    13- معدوم سازی طیور تلف شده به روش های: سوزاندن در کوره لاشه سوزی، انداختن در چاه، مدفون سازی در عمق مناسب زمین.
    14- ثبت دقیق گزارشات بهداشتی، تاریخچه واکسیناسیون، درگیری گله با بیماری ها و درمان های انجام شده.
     نتیجه گیری
     امروزه به امنیت زیستی در بزرگترین مجتمع های پرورش طیور جهان توجه می شود زیرا زیربنای موفقیت در امر پرورش طیور است و مرغداران موفق جهان با استفاده از برنامه های متنوع امنیت زیستی و کاهش بیماری، کمیت و کیفیت تولید را افزایش داده اند. با آموزش و تشویق مرغداران کشور به رعایت امنیت زیستی می توانیم شاهد رشد روز افزون این صنعت مهم غذایی باشیم و به زودی کشور را در زمره صادرکننده مهم مرغ ببینیم.

 

منبع: ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره 98

نویسنده: حمید عموشاهی كارشناس مهندسی كشاورزی گرایش علوم دام

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد