امروزه‌ تقریبایك‌ قرن‌ از آن‌ كه‌ گــرگــور مندل‌ رموز دورگــه‌سازی‌ (پرورش‌ متقاطع‌) را تشریح‌كرد، می‌گــذرد، و ژنتیسین‌های‌ عصر حاضر هنوز از یافته‌های‌ او برای‌ اصلاحات‌ ژنتیكی‌ درگــیاهان‌ و حیوانات‌ استفاده‌ می‌نمایند. اگــرچه‌ فن‌آوری‌های‌ جدید آنها را در پیش‌بینی‌ بهترنتیجه‌ آمیزش‌ گــونه‌ها جهت‌ تكامل‌ صفات‌ و پرورش‌ كارآمدتر و سریع‌تر یاری‌ می‌دهد.

از آن‌ زمان‌ تا كنون‌ كه‌ (كشف‌ژنتیك‌های‌ گــرگــور مندل‌ در سال‌ 1905رخ‌ داد)، مردم‌ به‌ استفاده‌ از این‌ اصول‌برای‌ صفات‌ در سایر گــونه‌ها اقدام‌ كردنددر حالی‌ كه‌ مندل‌ فقط براساس‌ آزمایش‌با گــیاهان‌ گــزارش‌ می‌كرد و چگــونگــی‌تصادفی‌ بودن‌ ویژگــی‌های‌ كیفی‌ را برای‌دیگــران‌ ثابت‌ كرده‌ بود.

حتی‌ در رابطه‌ با برجسته‌ترین‌ صفتی‌كه‌ به‌ عنوان‌ مثال‌ مندلیسم‌ استفاده‌می‌شد (كوتاه‌ و بلند بودن‌ دانه‌های‌ نخودفرنگــی‌)، احتمالا اختلاف‌های‌ تشریح‌نشده‌ای‌ وجود داشت‌ كه‌ به‌ صورت‌مناسب‌ طبقه‌بندی‌ نشده‌ بود. در واقع‌،در مطالعه‌ گــذشته‌نگــر، مندل‌ در انتخاب‌آنچه‌ كه‌ به‌طور معمول‌ به‌ عنوان‌ یك‌صفت‌ كیفی‌ مورد توجه‌ قرار داده‌ بودبی‌نهایت‌ خوش‌ شانس‌ بود واختصاصاتی‌ را یافت‌ كه‌ می‌توانست‌ دردو گــروه‌ طبقه‌بندی‌ نماید. در حالی‌ كه‌كسانی‌ كه‌ آثار او را دنبال‌ می‌كردند، به‌همان‌ صورت‌ موفق‌ نبودند.

 

 

طیور را معمولا با توجه‌ به‌ نوع‌ تاج‌،رنگــ‌ پوست‌ و بعضی‌ خصوصیات‌ دیگــرمی‌توان‌ طبقه‌بندی‌ كرد، اما هنگــامی‌ كه‌صفات‌ تجارتی‌ نظیر وزن‌ بدن‌، میزان‌رشد، تولید تخم‌مرغ‌ و راندمان‌ تغذیه‌مورد توجه‌ قرار می‌گــیرند، این‌طبقه‌بندی‌ها غیر معمولی‌اند. بر اساس‌اسناد علمی‌ در دو یا سه‌ دهه‌ اول‌ قرن‌بیستم‌، تعدادی‌ از ژنتیسین‌ها به‌ تشریح‌تغییرات‌ در تولید تخم‌مرغ‌ ، نحوه‌تخمگــذاری‌ و اجزاء دیگــری‌ از محصول‌تخم‌مرغ‌ بر اساس‌ اصول‌ الگــوهای‌مندلی‌ شكست‌ می‌خورد، كه‌ به‌ دلیل‌وجود چندین‌ لایه‌ از ژن‌های‌ كنترل‌ كننده‌رنگــ‌ بال‌ و پر است‌. حضور یك‌ ژن‌غالب‌ در یك‌ لوكوس‌ ممكن‌ است‌ اثرات‌ژن‌ها در سایر لوكوس‌ها را بپوشاند. ازطرفی‌، نوع‌ تاج‌ تا حدود زیادی‌ باالگــوهای‌ مندلی‌ تناسب‌ داشته‌ و درحقیقت‌ اولین‌ صفت‌ در طیور بود كه‌برای‌ انجام‌ این‌ قبیل‌ اعمال‌ شناسایی‌شده‌ بود.

علاوه‌ بر این‌، تعدادی‌ ژن‌های‌ نهفته‌مرگــ‌آور در جوجه‌ها و سایر گــونه‌های‌پرندگــان‌ كشف‌ شده‌ بود كه‌ با الگــوی‌مندلی‌ تطابق‌ داشتند. چنانچه‌تخم‌مرغ‌های‌ هچ‌ نشده‌ جهت‌ وجودجنین‌ واجد صفات‌ مرگــ‌آور شناسایی‌شود، این‌ موضوع‌ غالبانشان‌ دهنده‌ این‌است‌ كه‌ هر دو والد برای‌ یك‌ ژن‌ مرگــ‌بار هتروزیگــوس‌ هستند. 25 درصد ازجنین‌ها در تخم‌مرغ‌های‌ بدست‌ آمده‌ ازاین‌ قبیل‌ جفت‌ شامل‌ نوع‌ مرگــبار جنین‌بوده‌، دو سوم‌ از جوجه‌های‌ متولد شده‌شبیه‌ والدینشان‌ هتروزیگــوس‌ خواهدبود و یك‌ سوم‌ باقیمانده‌ عاری‌ از هرگــونه‌ نقصی‌ بودند.

گــزینش‌ براساس‌ صفات‌ تجارتی‌

 

كتاب‌ طبقه‌بندی‌ جدید پروفسور(F.B.Hutt) تحت‌ عنوان‌ ژنتیك‌ مرغان‌،بررسی‌ و بازنگــری‌ شده‌ است‌ و بیانات‌حاضر یك‌ سند دقیق‌ تقریبااز تمامی‌انتشاراتی‌ است‌ كه‌ تا آن‌ زمان‌ در رابطه‌ باژنتیك‌ طیور به‌ دست‌ آمده‌ بود.

كتاب‌ (Hutt) اولین‌ راهگــشا برای‌مسئله‌ گــزینش‌ تجارتی‌ بود كه‌ با در نظرگــرفتن‌ بهترین‌ ركوردهای‌ تولید تنهاپیشرفت‌ محدودی‌ را باعث‌ می‌شد. (Hutt)چگــونگــی‌ استفاده‌ از تست‌ نتاج‌را شرح‌ داده‌ بود، در آن‌ زمان‌ منابع‌ موردنیاز كه‌ از بین‌ رفته‌ بودند، می‌توانست‌بعضی‌ از مشكلات‌ در رابطه‌ با صفاتی‌نظیر تولید تخم‌مرغ‌ را بر طرف‌ كند.

علاوه‌ بر این‌ (Hutt) شواهدی‌ رافراهم‌ كرده‌ بود كه‌ یكی‌ از برجسته‌ترین‌صفات‌ یعنی‌ مقاومت‌ در مقابل‌ بیماری‌(در این‌ مورد، لوكوزیس‌) می‌توانست‌ به‌وسیله‌ تست‌ نتاج‌ هنگــامی‌ كه‌ پرندگــان‌مورد آزمایش‌ در محیطی‌ تحت‌ تاثیربیماری‌ رشد كرده‌ باشند، اصلاح‌ گــردد.این‌ موضوع‌ به‌ تحول‌ و تكامل‌ طبقه‌بندی‌اخیر لاین‌های‌ Kو C(مقاوم‌) و S(حساس‌) كرنل‌ منجر شد. حتی‌ در زمان‌بروز درگــیری‌ لاین‌های‌ Kو Cبقاءخوبی‌ داشتند، در حالی‌ كه‌ لاین‌ Sبایستی‌ در محیطی‌ نگــه‌داری‌ می‌شد كه‌در معرض‌ هیچ‌یك‌ از بیماری‌های‌لكوزی‌ (لوكوزلومفوئید، بیماری‌ مارك‌)قرار نگــیرد.

دكتر ویل‌ لارموكس‌، اولین‌ ژنتیسین‌نیمه‌ قرن‌،دواصل‌اساسی‌رابه‌كاربرده‌بود.

تاثیرپذیری‌ از محیط

 

جهش‌ بوجود آمده‌ به‌ وسیله‌ تمامی‌ژنتیسین‌ها در نیمه‌ قرن‌، دو اصل‌ اساسی‌را در برداشت‌. اول‌ این‌ كه‌، آنها فهمیدندكه‌ صفات‌ تجارتی‌ نظیر وزن‌ بدن‌، میزان‌رشد، میزان‌ تولید تخم‌مرغ‌ ، مقاومت‌ به‌بیماری‌ و غیره‌، به‌ وسیله‌ تعدادی‌ ازژن‌ها كنترل‌ می‌شوند، بنابر این‌نمی‌توانستند در نسبت‌های‌ مندلی‌ برای‌هیچ‌یك‌ از لوكوس‌ اختصاصی‌ ژنی‌طبقه‌بندی‌ شوند. حتی‌تصور می‌كردندژن‌های‌ بنیادی‌ ممكن‌ است‌ همانندژن‌های‌ تعریف‌ شده‌ مندلی‌ رفتار كنند.این‌ موضوع‌ قابل‌ اثبات‌ نبود. روش‌های‌دیگــری‌ برای‌ بهره‌گــیری‌ و مهار تغییرات‌ژنتیكی‌ در این‌ صفات‌ تجارتی‌ مورد نیازبودند.

دومین‌ عامل‌ اساسی‌، ژنتیك‌های‌جدیدی‌ بودند كه‌ از تاثیر محیط بر روی‌صفات‌ مورد مطالعه‌ به‌ وجود آمده‌بودند. برای‌ درك‌ این‌ موضوع‌، پرندگــان‌مشابه‌ از لحاظ ژنتیكی‌ را بر اساس‌رژیم‌های‌ غذایی‌ مختلف‌ رشد داده‌، كه‌صفات‌ آنها ممكن‌ است‌ اختلاف‌ قابل‌سنجشی‌ را نشان‌ دهد. این‌ اختلاف‌كاملا ناشی‌ از محیط است‌. (در این‌خصوص‌ تغذیه‌ مورد نظر است‌). دربرنامه‌های‌ پرورش‌ تجارتی‌، ما باجمعیت‌های‌ ژنتیكی‌ متنوع‌ روبرومی‌شویم‌ كه‌ اغلب‌ در محیطهای‌مختلف‌ رشد كرده‌ و سنجش‌ می‌شوند.تغییر مشاهده‌ شده‌ ناشی‌ از تركیبی‌ ازاثرات‌ ژنتیكی‌ و محیطی‌ است‌.پرورش‌دهندگــان‌ و ژنتیسین‌ها در نیمه‌دوم‌ قرن‌ بیستم‌ به‌ تشریح‌ این‌ اثرات‌اقدام‌ كردند و با استفاده‌ از آنالیز آماری‌در رابطه‌ با اطلاعات‌ به‌ دست‌ آمده‌ ازگــروه‌هایی‌ از پرندگــان‌ كه‌ وابستگــی‌ژنتیكی‌ داشتند به‌ مفهوم‌ قابلیت‌ توارث‌دست‌ یافتند.

فرصت‌هایی‌ برای‌ تكامل‌ بیشتر

 

یكی‌ از اولین‌ پرورش‌دهندگــان‌تجارتی‌ (Hylin)، برای‌ اولین‌ بار به‌ تقلیداز نوع‌ دیگــری‌ از برنامه‌ پرورشی‌ كه‌ درتولید هیبریدهای‌ كورن‌ بسیارموفقیت‌آمیز بود اقدام‌ كرد. این‌ موضوع‌بیشتر شامل‌ لاین‌های‌ مادرزاد می‌شد،انتخاب‌ از میان‌ لاین‌ها و سپس‌ آمیزش‌آنها جهت‌ بهره‌گــیری‌ از توان‌ هیبریدی‌ یاهتروزیس‌ شناخته‌ شده‌ كه‌ در تعدادی‌ ازموارد به‌ نتیجه‌ رسیده‌ بود، اما این‌سیستم‌ كاستی‌ها و نقایصی‌ داشت‌، چراكه‌ این‌ قبیل‌ هیبریدها فرصت‌ كمی‌ برای‌پیشرفت‌ و تكامل‌ ایجاد می‌كرد.

طی‌ یك‌ دوره‌ طولانی‌، روش‌های‌وابسته‌ به‌ ژنتیك‌های‌ جمعیتی‌ بیشترین‌موفقیت‌ را ثابت‌ كرده‌ بودند. بیشترین‌پیشرفت‌ در نیمه‌ دوم‌ قرن‌ بیستم‌ باانتخاب‌ از میان‌ نژادهای‌ اصیل‌ ومحصور حاصل‌ شده‌ بود. استفاده‌ ازنژادهای‌ اصیل‌ دلالت‌ می‌كند بر این‌كه‌هر پرنده‌ای‌ به‌ صورت‌ جداگــانه‌ تعیین‌هویت‌ شود و از اجداد آن‌ برای‌چندین‌نسل‌ شناخته‌شوند. این‌موضوع‌توانمندی‌تست‌نتاج‌ (Hutt) را تضمین‌می‌كند و از سوی‌ دیگــر پیشرفت‌سریع‌تر را به‌ وسیله‌ مطالعه‌ مقایسه‌ای‌وضعیت‌ خانواده‌های‌ (Fullsib) و (Halfsib)ممكن‌ می‌سازد Fullsib)هردو والد مشترك‌ دارند، (Halfsibمعمولاپدر مشترك‌ اما مادران‌ مختلف‌ دارند .

برای‌ صفاتی‌ مشابه‌ تولید تخم‌ مرغ‌كه‌ فقط در یك‌ جنس‌ تظاهر می‌كنداستفاده‌ از نژادهای‌ اصیل‌، گــزینش‌ نرهارا امكان‌پذیر می‌سازد. برادران‌ تنی‌ ازیك‌ پدر و مادر می‌توانند بهترین‌ معیاراندازه‌گــیری‌ خانواده‌های‌ گــزینش‌ شده‌باشند. این‌ اقلیت‌ به‌ تنهایی‌ می‌تواندمیزان‌ تكامل‌ ژنتیكی‌ را تقریبا50 درصدافزایش‌ دهد.

ویژگــیهای‌ تخم‌ مرغ‌ تولیدی‌

 

ركودهای‌ مقطعی‌ (احتمالا برای‌ سن‌چهل‌ هفتگــی‌) می‌تواند برای‌گــزینش‌های‌ اولیه‌ مورد استفاده‌ قراربگــیرد. براساس‌ تست‌ نتاج‌ (Hutt)،فاصله‌ تولید مثل‌ تقربیادو سال‌ بود.شاید آخرین‌ اطلاعات‌ این‌ روند را كه‌تحقیق‌ (R.S.Gowe) و همكارانش‌ درانجمن‌ تحقیقات‌ حیوانی‌ در اتاوا ناشی‌می‌شد را تایید كند. بیش‌ از یك‌ دوره‌سی‌ ساله‌ (از 1955 تا 1985) این‌لاین‌ها به‌ صورت‌ رسمی‌ گــزینش‌ و تاییدشده‌ بودند. چنانچه‌ حداكثر بهره‌ژنتیكی‌ به‌ كار گــرفته‌ شود یك‌ یافته‌واضح‌ و قطعی‌ به‌ انتخاب‌ بر اساس‌ ركودمقطعی‌ تقدم‌ دارد. این‌ مطلب‌ بایستی‌عنوان‌ شود، در حالی‌ كه‌ بیشتر پرورش‌دهندگــان‌ نوع‌ تخمگــذار برای‌ بسیاری‌ ازتولیدمثل‌ها روی‌ ركود مقطعی‌ تمركزمی‌كنند. این‌ موضوع‌ به‌ این‌ صورت‌اصلاح‌ شده‌ است‌ كه‌ پایداری‌ و ثبات‌در فازهای‌ بعدی‌ تولید مورد توجه‌ قرارمی‌گــیرد.

تلفات‌ عمده‌ پرورش‌ دهندگــان‌ طیور گــوشتی‌ وبوقلمون‌ برای‌ ادامه‌ آنچه‌ كه‌ گــزینش‌جمعی‌ نامیده‌ می‌شد. بسیار بیشتر ازپرورش‌ دهندگــان‌ طیور تخمگــذار توانایی‌داشتند. به‌ دلیل‌ اینكه‌ وزن‌ بدن‌ برحسب‌سن‌ در هر دو جنس‌ تظاهر می‌یابد و به‌صورت‌ مقایسه‌ای‌ كمتر به‌ وسیله‌تغییرات‌ محیطی‌ تحت‌ تاثیر قرارمی‌گــیرد. برنامه‌های‌ گــزینش‌ آكادمیك‌ وتجارتی‌ نشان‌ می‌دهند كه‌ پیشرفت‌مستمر در میزان‌ رشد می‌تواند صورت‌بگــیرد(تقریبابه‌ صورت‌ نامحدود)، این‌امر به‌ سادگــی‌ به‌ وسیله‌ رشدجمعیت‌های‌ بزرگــ‌ پرندگــان‌ در محیطی‌یكسان‌ و انتخاب‌ سنگــین‌ترین‌ در یك‌سن‌ مناسب‌ امكان‌پذیر است‌. این‌چگــونگــی‌ تكثیر و پرورش‌ طیور گــوشتی‌و بوقلمون‌ها تا اواخر دهه‌ 1960 بود.

مشكل‌ اولیه‌ در رابطه‌ با این‌ برنامه‌هاوضعیت‌ مولد بود. در بوقلمون‌ها براساس‌ آخرین‌ وضعیت‌ جناغ‌ سینه‌گــزینش‌ شده‌ بود، ماده‌ها توانایی‌ كافی‌برای‌ سازگــاری‌ با جفت‌ برای‌ حفظباروری‌ مناسب‌ نداشتند و به‌ این‌صورت‌ صنعت‌ بكر و دست‌ نخورده‌ به‌تلقیح‌ مصنوعی‌ اقدام‌ نمود. این‌ موضوع‌صنعت‌ بوقلمون‌ را برای‌ حفظ و مقادیرقابل‌ قبول‌ تولید نسل‌، حتی‌ از میان‌نژادهای‌ با رشد سریع‌ توانا ساخت‌.

در طیور گــوشتی‌ باروری‌ مشكلی‌ به‌ این‌شدت‌ نداشت‌ (گــرچه‌ كمتر از حدمطلوب‌ بود)، اما تولید تخم‌ مرغ‌خسارت‌ زیادی‌ دربر داشت‌. این‌موضوع‌ با تغییرات‌ بیشتر برای‌ محیط،عمدتابا محدود نمودن‌ جذب‌ موادغذایی‌ برای‌ جلوگــیری‌ از چاقی‌ والدماده‌ اصلاح‌ شده‌ بود. با وجود این‌،افزایش‌ مستمر در میزان‌ پتانسیلی‌ رشدمنجر به‌ شرایط محدود كننده‌ دایمی‌برای‌ تولید كافی‌ تخم‌ مرغ‌ در مرغ‌های‌مادر گــوشتی‌ می‌شود.

روش‌های‌ مصنوعی‌ شده‌ بیشتر، دررابطه‌ با گــزینش‌

 

در دو دهه‌ گــذشته‌، قابلیت‌ دسترسی‌به‌ سرعت‌ بالا و قدرت‌ آمارگــیری‌ ارزان‌،ژنتیسین‌ها را جهت‌ اتخاذ روش‌های‌گــزینش‌ مصنوعی‌ دایمی‌ قادر ساخت‌.اطلاعات‌ در مورد بسیاری‌ از صفات‌ارثی‌ مختلف‌ می‌تواند برای‌ ایجادبهترین‌ ارزیابی‌ واقعی‌ ارزش‌ تولیدمثل‌و گــزینش‌هایی‌ كه‌ بر اساس‌ این‌ارزیابی‌ها می‌تواند صورت‌ بگــیرددخالت‌ داشته‌ باشد. اگــرچه‌، امروزه‌دیده‌ شده‌ كه‌ این‌ موضوع‌ سبب‌ شده‌است‌ هزینه‌ و پیچیدگــی‌ برنامه‌های‌پرورشی‌ بسیار افزایش‌ یابد.

عامل‌ نهایی‌ موثر بر تكثیر و پرورش‌طیور در قرن‌ بیستم‌ سرعت‌ فوق‌العاده‌ژنتیك‌های‌ مولكولی‌ و بیوشیمیایی‌ بوده‌است‌. در حالی‌ كه‌ بزرگــترین‌ پیشرفت‌هادر این‌ زمینه‌ در تحقیق‌ ژنتیك‌ انسانی‌بوده‌، پیشرفت‌های‌ قابل‌ ملاحظه‌ای‌ درزمینه‌ طیور نیز اتفاق‌ افتاده‌ است‌. پروژه‌ژنومی‌ طیور، كه‌ برای‌ تعیین‌ رمز كامل‌ژنوم‌ طیور جستجو می‌كند و اطلاعات‌موجود را هماهنگــ‌ و متناسب‌ باپیشرفت‌های‌ جدید به‌ سرعت‌ به‌ كلیه‌دست‌اندركاران‌ اعلان‌ و ابلاغ‌ می‌نماید.

ژنتیسین‌هابه‌ شناسایی‌ لوكوس‌های‌صفات‌ كیفی‌ اقدام‌ كردند كه‌ به‌ صورت‌موثری‌ اقدامات‌ دانشمندان‌ اولیه‌ را برای‌یافتن‌ نسبت‌های‌ مندلی‌ تكرار می‌كرد،اما با كمك‌ تكنولوژی‌های‌ مدرن‌ احتمال‌موفقیت‌ بسیار وجود دارد. ژن‌های‌منفرد متاثر از این‌ جریان‌ و مقاوم‌ به‌بیماری‌ شناسایی‌ شده‌ بودند و ممكن‌بود برای‌ انتقال‌ مقاومت‌ بهتر، برای‌نسل‌های‌ آینده‌ جوجه‌های‌ تجارتی‌ تهیه‌شوند. این‌ صنعت‌ پیش‌ از این‌ژنتیك‌های‌ مولكولی‌ و بیوشیمیایی‌ درطراحی‌ و تولید واكسن‌ها بهره‌ گــرفته‌ بود.

انواع ساختمانهای مرغداری

 

در سابق هر مرغدار بنا به وسلیقه و ابتکار خود و با کمک یک بنای ساده و چند کارگر ساختمانی لانه برای نگاهداری مرغ های خود تهیه می دید ولی امروزه بر اثر پیشرفت بسیار سریع مرغداری شیوه های خاصی در ساختمان لانه متداول گشته است که توجه به آن برای هر مرغدار نه تنها سبب استفاده بیشتر می گردد ، بلکه ضروری و اساسی است .

در مورد چگونگی ساختمانهای مرغداری ۶ عامل اساسی در نظر گرفته می شود که عبارتست از:

۱) مدت استفاده از لانه :

ساختمان مرغداری را نباید برای استفاده طولانی در نظر گرفت بلکه باید طوری ساخت که حداکثر پس از ۱۵-۱۰ سال بتوان تغییراتی همراه با پیشرفت های روزمره در امور ساختمانی در آن به عمل آورد . در هلند معتقدند که بهتر است لانه را برای مدتی در حدود ده ال ساخت تا پس از این مدت بدون اینکه خسارت زیادی به مرغدار وارد آید بتوان ان را خراب کرد و با مصالح باقیمانده لانه جدید طبق اصول و قواعد روز بنا نمود.

به طور کلی لانه ها را به دو دسته دائمی و موقت تقسیم می کنند لانه های موقت اغلب ارزان قیمت است و طوری بنا شده که می توان آن را زود پیاده کرد و از جائی به جای دیگر منتقل نمود .

معمولا اینگونه لانه ها کوچک می باشد و بیشتر در نقاط روستائی متداول است . در این نقاط اغلب کشاورزان تعداد مختصری مرغ نگاه می دارند و احتیاج به ساختن لانه های بزرگ و گران قیمت ندارد.

مصالح مورد استفاده در این لانه ها اغلب از مواد ارزان قیمت مانند چوب یا حلبی موج دار تشکیل شده است .

در بعضی از مزارع آمریکا در زیر این لانه ها چرخهای آهنی یا چوبی قرار می دهند و آن را با تراکتور به آسانی از یک نقطه به نقطه دیگر و حتی از یک مزرعه به مزرعه دیگر منتقل می کنند .

در این گونه مزارع لانه های موقتی را در فصل بهار در محوطه سبز قرار می دهند و در زمستان آنها را به محل های آفتاب گیر و در تابستان به محل سایه دار منتقل می نمایند . در ایران نیز بعضی از مرغداران که تعداد کمی مرغ دارند از این لانه های موقتی استفاده می کنند .

اغلب این لانه ها از چوب و گاهی اوقات از حلبی تشکیل می شود . در هر حال باید تمام اصول بهداشتی مانند حرارت و تهویه و نور را در ساختمان این لانه ها مراعات کرد .

لانه های دائمی اغلب از مواد و مصالح ساختمانی تشکیل می شود ، بنابراین غیر قابل انتقال است معمولاً اینگونه ساختمانها از آجر یا سیمان و تیر آهن و بتون به صورت سوله ساخته می شود ولی همان طور که قبلا گفته شد این گونه ساختمان ها را باید طوری ساخت که اولاً بتوان به مرور تغییرات لازم را در آن داد و با آخرین تحولات ساختمانی آنها را هماهنگ کرد و ثانیاً قابل توسعه و گسترش باشد و ثالثاً طوری ساخته شود که اگر پس از مدتی عامل از مرغداری منصرف شد بتوان آن را به مصارف دیگر اختصاص داد .

در مورد ساختمانهای دائمی چون مستلزم صرف مخارج و هزینه زیادی است باید توجه و دقت زیادی مبذول گردد و از کارشناسان و متخصصین مربوطه کمک گرفته شود تا از نظر اقتصادی و بهداشتی بدون نقص باشد . امروزه در ایران معمولاً از لانه های سوله استاندارد استفاده می کنند .

لانه های موقتی را ممکن است در هنگام شروع کار به مرغدار توصیه نمود تا پس از موفقیت و کسب تجربه مبادرت با ساختمان لانه های دائمی نماید .

اندازه ساختمان :

 

اندازه لانه بسته به شرائط مرغداری و وسعت تشکیلات و تعداد مرغ نگاهداری شده متفاوت است .

به طور کلی ، اندازه های جایگاه، باید طوری باشد که فضای کافی برای تمام مرغها و جوجه هایی که نگاهداری می شوند تهیه گردد و در ضمن قابل توسعه برای آینده باشد .

اندازه هائی که برای جایگاه طیور انتخاب می شود بسته به وسعت مرغداری و بنیه مالی و سلیقه مرغدار در هر کشوری متفاوت است . در آمریکا بیشتر مرغداران علاقمند به ساختمانهای بزرگ دائمی هستند که بتوان تعداد زیادی مرغ را در زیر یک سقف نگاه داشت این ساختمانها برای آمریکا از نظر درآمد بیشتر مورد توجه است . زیرا در این کشور مزد کارگر گران است و تهیه این ساختمانهای دائمی و بزرگ سبب صرفه جوئی بیشتر از کار می گردد .

از طرفی برای آب و هوای مخصوص آمریکا نیز مناسب است در بعضی از کشورهای دیگر مثل انگلستان و هلند به ساختمانهای کوچکتر توجه دارند و حتی گاهی ساختمانهای کوچک و متحرک بنا می کنند . در آب و هوای گرم مثل ایران ساختمان لانه های بزرگ توصیه نمی شود زیرا خنک کردن و تهویه آنها در تابستان مشکل است .

به طور کلی ساختمانهای مرغداری در یکی از سه دسته ذیل طبقه بندی می شوند :

الف) لانه های کوچک و انفرادی – معمولا این گونه ساختمانها در مزارع کوچک مرغداری و روستاها مورد عمل قرار می گیرد . این ساختمانها از چند لانه مجزا و منفرد ساخته شده است و فقط برای نگاهداری تعداد کمی پرنده بکار می رود . در روستاها ممکن است فقط یکی از لانه ها و در مزارع کوچک مرغداری تعدادی از آنها مورد استفاده قرار گیرد . این لانه ها مجزا از هم به فاصله کم یا زیاد قرار می گیرند .

اداره این لانه ها از نظر کنترل بیماری آسان است و به سهولت می توان بیماری را در یک لانه محدود و ریشه کن کرد ولی از نظر کار و کارگر همچنین از نظر اینکه احتیاج به مقدار بیشتری زمین دارد در شرائط صنعتی مقرون به صرفه نیست و فقط در شرائط روستائی توصیه می شود .

ب) لانه های ردیفی – این گونه ساختمانها در بنگاهها و مزارع مرغداری تجاری بکار می رود . اغلب ساختمانهای بزرگ و طویلی هستند که معمولاً از داخل به چند مرغدان تقسیم شده اند . مرغدانها کاملاً شبیه به هم هستند و در حقیقت این نوع ساختمانها شبیه به ساختمانها قبلی هستند ولی در کنار هم واقع شده اند . انواع مختلف از این ساختمانها وجود دارد و در بعضی از اینها ممکن است مرغدان ها فقط در یک ردیف و در برخی دیگر در چند ردیف قرار گرفته باشد و بعضی از اینها دارای راهرو و برخی فاقد راهرو می باشند بعضی ها از ۲-۳ مرغدان و برخی دیگر از بیش از ۲۰ مرغدان تشکیل شدهاند اغلب در ساختمانهای بزرگ انبار غذا و وسائل در کنار لانه قرار گرفته است . این انبارها ممکن است در وسط لانه و یا در کنار لانه ها ساخته شده باشد .

در این نوع ساختمانها از نظر کار و کارگر صرفه جوئی زیادی می شود و از نظر هزینه به طور متوسط ارزان تر از نوع قبلی تمام می شود ولی از نظر بهداشتی و کنترل بیماری کار مشکلتر است زیرا بیماری به سرعت در بین گله اشاعه می یابد . از این رو برای کنترل بیماری اغلب لانه ها را به چند مرغدان کوچک با دیواره های سیمی و حتی آجری تقسیم می کنند . در تمام بنگاههای بزرگ مرغداری و ایستگاههای تحقیقاتی از این گونه لانه ها استفاده می شود.

ج) لانه های چند طبقه ای- این گونه ساختمانها از ۲ طبقه یا بیشتر ساخته می شود . معمولاً این دسته از

لانه ها بیشتر در مؤسسات مرغداری تجارتی و بزرگ به خصوص در اطراف شهرها که تهیه زمین مشکل و قیمت آن گران است مورد توجه قرار می گیرد زیرا این ساختمانها اولاً احتیاج به زمین کمتری دارند و ثالثاً از نظر سقفها و کفها تا اندازه ای صرفه جوئی می شود .

اگر برای غذا دادن و آب دادن از وسائل خودکار استفاده شود از نظر کار نیر صرفه جوئی زیادی می شود و در آمریکا و روسیه این نوع لانه ساختمانها اخیراً متداول شده است اغلب در چنین ساختمانهایی برای نگاهداری مرغها به طریقه قفس استفاده می شود عیوبی که متوجه اینگونه لانه هاست اولاً گران بودن آنست زیرا ساختن چنین

لانه هائی احتیاج به مصالح و نقشه ساختمانی مفصل تری دارند که هزینه آن از عهده مرغداران معمولی خارج است.

از طرف دیگر این ساختمانها در نقاط گرمسیر مانند ایران در تابستانهای گرم می شود و خنک کردن آنها مشکل بوده و برای این منظور احتیاج به دستگاههای مکانیکی است .

از این رو این ساختمانها را در نقاطی باید ساخت که مانند روسیه زمستان بسیار سرد و تابستان های معتدل دارد . ثالثا برای حمل مواد غذایی به طبقات بالا و نیز جمع آوری تخم مرغ و غیره احتیاج به کار بیشتر دارد مگر اینکه آسانسورهای مخصوص و دستگاههای غذا دهنده خودکار استفاده شود و تخم مرغ را هم با دستگاههای خودکار جمع آوری نمود.

طبقه بندی ساختمانهای مرغداری از نظر پرورش :

 

سابقاً مرغداران برای نگاهداری جوجه و نیمچه و مرغهای تخمی از یک لانه استفاده می کردند ولی امروزه از نظر بهداشتی و اقتصادی این روش به هیچ وجه توصیه نمی شود .

امروزه در مرغداریها بسته به سن و هدف پرورش از یک سری ساختمانها و تشکیلات مختلف استفاده می شود و به هیچ وجه در قسمتی که مرغهای تخمی در آن پرورش داده شده است جوجه یکروزه نگاهداری نمی کنند . به همین ترتیب جوجه های جوان را در کنار جوجه های یکروزه در یک لانه پرورش نمی دهند . از نظر هدف پرورش لانه هایی که در مرغداری باید برای سنین مختلف در نظر گرفت عبارتند از :

▪ لانه مخصوص جوجه ها Brody houseیا اطاق مادر . در این لانه ها جوجه یکروزه را تا ۸-۹ هفتگی نگاهداری می کنند .

همانطور که در مباحث قبل ذکر شد جوجه ها در چنین سنی به علت ناقص بودن دستگاه کنترل حرارت مرکزی بدن نمی توانند خود را گرم کنند از این رو احتیاج به حرارت مصنوعی دارند .

در ساختمان چنین لانه هائی باید کاملاً دقت شود تا حرارت مورد نیاز جوجه ها تامین شود و ضمنا تهویه به خوبی انجام گیرد . ممکن است این گونه لانه ها را به صورت انفرادی یا چند ردیفی وحتی چند طبقه ای ساخت ولی معمولا مرغداران به نوع انفرادی برای این منظور بیشتر از انواع دیگر علاقمندند ولی اگر نگاهداری جوجه ها در اشل و میزان وسیعی انجام می گردد . می توان از ساختمانهای ردیفی استفاده نمود .

لانه های مزبور در یک ردیف یا دو ردیف به طور سری و حتی در بعضی از مزارع به صورت صلیب ساخته می شود. ممکن است جوجه به وسیله دیوارهائی از توری سیمی از همدیگر جدا می شوند در هر قسمت ۵۰۰۰ – ۱۰۰۰۰ جوجه نگاهداری می گردد .

کف این لانه ها ممکن است از مواد ساختمانی یا از تور سیمی ساخته شده باشد .

در لانه های مخصوص نگاهداری جوجه ها از فضای گردش استفاده نمی شود و جوجه ها را به طور محبوس و محدود نگاهداری می کنند زیرا با این سیستم کنترل بهداشتی آسان تر است و خطر سرما خوردگی نیز در بین نیست از طرف دیگر خطر تجاوز پرندگان وحشی به خصوص کلاغ وجود ندارد در ساختمان این لانه ها باید دقت فراوانی نمود تا اشعه آفتاب به خوبی وارد لانه شود و تهویه آن نیز در فصول سرد و خنک کردن آن در فصول گرم به آسانی صورت گیرد .

لانه مخصوص نیمچه ها و جوجه کبابی ها Broiler House– در بعضی مزارع معمولا بعد از ۶ هفتگی جوجه ها را به این لانه ها منتقل می کنند در این سن جوجه ها احتیاج به حرارت اضافی ندارند و حرارت معولی لانه (۲۲-۱۸) درجه برای آنها کافی است نیمچه ها را معمولا ۴-۶ هفته در این لانه نگاهداری می کنند و بعد از این مدت اگر منظور پرورش جوجه کبابی است آنها را به بازار یا کشتارگاه می فرستند و اگر منظور تهیه مرغهای تخمی است آنها را نزدیک به تخمگذاری به سالن دیگر منتقل می کنند .

این مرحله اغلب بین ۱-۳ ماه بسته به فصل و نژاد و طرز پرورش طول می کشد . بعد از پایان نگاهداری معمولاً باید لانه را کاملاً خالی و ضد عفونی کرد و سری های جدید را به آن منتقل نمود .

امروزه برای صرفه جوئی معمولا نیمچه ها را از اول تا هنگام تخمگذاری در یک لانه نگاهداری می کنند .

کف لانه نیز ممکن است از بستر یا از تورهای سیمی تشکیل شده باشد در بعضی از کشورها از قفس های بزرگ برای پرورش جوجه ها استفاده می شود که در هر قفس ۴۰-۵۰ نیمچه قرار می گیرد . این دسته از لانه ها نیز ممکن است به صورت مجزا ، ردیفی و حتی چند طبقه ای باشد .

▪ لانه های مخصوص نگاهداری مرغهای جوان – معمولا از ۱۲ هفتگی تا چند روز قبل از اینکه مرغ شروع به تخمگذاری کند مرغهای جوان (Pullet) را در لانه های مخصوص به نام لانه های انتظار نگاهداری می کند شرائط این لانه ها از نظر وسائل باید حد وسط لانه نیمچه ها و لانه مرغهای تخمی باشد .

در طی مدتی که مرغهای جوان در این لانه ها بسر می برند به مرور برای تخمگذاری آماده می شوند . این روش در بعضی از مزارع مرغ مادر متداول است .

معمولاً توقف مرغها در این لانه ها بسته به نژاد و فصل و چگونگی نگاهداری و شرائط تغذیه ۲-۴ ماه طول می کشد و به محض اینکه مرغها شروع به تخمگذاری کردند آنها را به لانه مخصوص مرغهای تخمگذار منتقل می کنند .

▪ لانه مرغهای تخمی – چون مرغها برای مدت طولانی در این لانه نگاهداری می شوند از این رو ساختمان این لانه ها باید از هر جهت خوب باشد .

شیوه ساختمان این لانه ها بستگی به سرمایه و سلیقه مرغدار دارد . عده کمی از مرغداران گله های خود را بر روی زمین و عده ای بر روی کف های توری و برخی در قفس های انفرادی نگاهداری می کنند از این رو طرز ساختمان و همچنین مصالح مورد نیاز احتیاج بسته به سلیقه و امکانات مرغدار متفاوت است . از نظر کلی ممکن است ساختمان لانه مرغهای تخمی باید کاملاً از لانه جوجه های کوچک همچنین از لانه پرندگان دیگر مانند بوقلمون و غاز و اردک و غیره دور باشد اگر منظور تهیه تخم است می توان از لانه های وسیع که تعداد زیادی مرغ در آن جا می گیرد استفاده کرد ولی اگر منظور تولید تخم مرغ جوجه کشی است و جفتگیری به صورت گله ای یا لانه ای است . لانه ها را به قسمت های کوچکتر تقسیم می کنند وتعدادی در حدود ۲۰۰ مرغ یا کمی بیشتر در آنها نگاهداری می کنند .

اگر مرغهای مادر در قفس های انفرادی نگاهداری می شوند برای به دست آوردن تخم مرغ جوجه کشی می توا ن از طریق تلقیح مصنوعی استفاده کرد .

در لانه مرغهای تخمی ممکن است گله را محبوس نگاهداری کرده پاره ای از مرغداران ترجیح می دهند فضای گردش در جلو لانه در اختیار مرغها قرار دهند . در طریقه کف های توری مرغها به طور محدود و محبوس نگاهداری می شوند . طریقه اخیر بهداشتی تر از طرق ذکر شده قبلی است ولی در عوض گران تر تمام می شود . به طور کلی در لانه مرغهای تخمی و در سیستم مختلف باید لانه را طوری ساخت که حداکثر نور و آفتاب وارد آن شود و از نظر تهویه نیز عمل به خوبی انجام گردد و با پیش بینی کردن پنجره های مناسب لانه را در زمستان گرم و در تابستان خنک نگاه داشت و به وسیله تهویه صحیح رطوبت لانه را به حداقل رساند .

سبک ساختمان

 

از نظر چگونگی و طرز ساختمان لانه های مخصوص پرورش طیور ممکن است به صورت زیر ساخته شود .

الف) ساختمان ساده – این ساختمانها بسیار ساده و ارزان است و معمولا در مرغداری ها و مزارع کوچک بنا می شود سقف این ساختمان ها ممکن است مسطح یا شیب دار باشد اغلب شیب از جلو به عقب است و این طرز ساختمان سبب ورود بیشتر آفتاب در لانه می گردد .

در ضمن در هنگام بارندگی از جمع شدن آب و رطوبت در جلوی لانه جلوگیری می کنند در نواحی گرم و در سرزمین هائی که باران فراوان است برای جلوگیری از ورود آفتاب زیاد و نیز برای جلوگیری از ریزش قطرات باران به داخل لانه سقف را لبه دار می سازند .

در نواحی دیگر احتیاج به لبه نیست عرض چنین ساختمانهایی اغلب کم است و در حدود ۴-۵ متر می باشد .

اگر عرض بیشتر باشد احتیاج به ستون هائی در زیر سقف دارد از این رو گران تر تمام می شود .

طول این ساختمانها اغلب می باشد . اشکال مهم در چنین ساختمانهائی مسئله تهویه لانه می باشد و باید با احداث پنجره های تهویه ای کافی از این نظر رفع اشکال نمود .

ب) ساختمانهای دو سقفی- این تیپ ساختمانها اغلب دو سقفی می باشند . این امر از نظر تهویه و همچنین فضای حیاتی از انواع سابق بهتر است ولی در عین حال گران تر تمام می شود و از نظر اقتصادی برای مرغداران معمولی قابل توصیه نیست معمولا سقف اصلی لانه شیب دار و زاویه دار می باشد .

در زیر سقف اغلب سقف دیگری قرار دارد از فضای بین این دو سقف ممکن است برای انبار وسائل و غیره استفاده شود امتیاز اصلی اینگونه ساختمانها در این است که در تابستانها خنک و در زمستان ها گرم می باشد و تهویه به بهترین وجهی انجام می پذیرد . اغلب لانه های چند ردیفی و چند طبقه ای دارای چنین سقف هایی هستند .

سقف های مضاعف ممکن است به طور ساده ،‌زاویه دار و یا دارای پنجره های تهویه ای باشد .

معمولاً عرض این لانه ها بیشتر از لانه های قبلی است همچنین ارتفاع آنها نیز به خصوص در وسط لانه بیشتر از لانه های قبلی است اشکال مهم این سقف ها سرد بودن آنها در زمستان است ولی با استفاده از سقف های داخلی حصیری یا بوریا و یا حتی سقف هائی از تخته سه لا و سایر مواد عایق می توان رفع این نقیصه را نمود.

مصالح ساختمانی

 

معمولاً لانه طیور را کمتر دائمی می سازند . لانه های موقتی نیز از نظر بهداشتی مقرون به صرفه نیست از این رو لانه را اغلب نیمه دائمی می سازند در هلند معمولا لانه را بطور متوسط برای ۱۰-۱۵ سال در نظر می گیرند و طوری پیش بینی می کنند که پس از این مدت بتوان لانه را به آسانی جمع و لانه جدید را طبق تحقیقات و مطالعات جدید بنا نمود از این رو مصالح ساختمانی را باید طوری انتخاب کرد که بتوان پس از این مدت بدون اینکه زیان زیادی متوجه گردد آن را برچید و لانه جدید را از مصالح آن ساخت این مسئله از نظر اقتصادی بسیار مهم است و بایستی مورد توجه قرار گیرد . به همین دلیل امروزه در ایران از لانه های سوله استفاده می شود . مصالحی که در لانه مرغداری ممکن است مورد استفاده قرار گیرد بسته به محل و موقعیت فرق دارد ولی باید موادی برای این منظور انتخاب شود که تهیه آن آسان و ارزان و از نظر بهداشتی و ساختمان مطمئن باشد برای این منظور می توان از مواد زیر استفاده نمود :

الف) چوب- در بعضی کشورهای اروپائی چوب یکی از متداولترین مصالح برای ساختمانهای پرورش طیور است . زیرا :

اولاً ) در همه جا تهیه آن امکان پذیر است .

ثانیاً) نسبتا ارزان تر از مصالح دیگر است .

ثالثاً) از نظر حمل و کار گذاشتن آسان است زیرا کار گذاشتن آن احتیاج به تخصص ندارد بلکه اشخاص عادی نیز می توانند به سهولت آن را کار بگذارند به خصوص اغلب در کشورهای اروپائی تیرهای چوبی را بر حسب اندازه و سلیقه می توان به کارخانه های چوب بری سفارش داد و با کمال آسانی آنها را با هم پیچ نمود .

رابعاً ) از چوب در تمام شرائط جغرافیایی چه در آب و هوای بسیار سرد و یخبندان و چه در آب و هوای گرم و سوزان به خوبی می توان استفاده کرد زیرا چوب در تابستان خنک و در زمستان گرم است و از نظر جلوگیری از تغییرات حرارت و رطوبت چوب ماده بسیار خوبی محسوب می شود و از نظر عایق بودن نیز بسیار عالی است همچنین از نظر دوام و سرمایه نهائی قابل توجه است زیرا پس از چند سال به آسانی می توان لانه را برچید و از چوب های باقیمانده برای ساختن لانه جدید یا منظورهای دیگر استفاده کرد . دوام چوب نیز اگر خوب تهیه شود بسیار زیاد است به طوری که امروزه در اغلب نقاط باستانی و به خصوص تخت جمشید درهای چوبی که بیش از دو هزار سال عمر داشته یافته اند بدون اینکه گذشت زمان و عوامل طبیعی آثار سوئی در آنها ظاهر کرده باشد .

از طرف دیگر هر گونه خرابی و خسارات چوب را می توان به سهولت توسط یک نجار عادی یا خود مرغدار بر طرف نمود و احتیاج به مخارج زیادی برای نگاهداری ساختمانهای چوبی نیست . نوع چوب نیز بسته به اینکه از چه درخت و از چه جنسی تهیه شده باشد متفاوت است به طور کلی باید چوب هائی تهیه کرد که اولاً دارای دوام و مقاومت و ثانیاً سبک و خوش رنگ باشد .

معمولاً در ساختمانهای چوبی پی ساختمان باید از مصالح دائمی و محکم مانند آجر و بتون و حداقل نیم یا یک متر از دیواره نیز از مواد مزبور باشند تا ضدعفونی و شعله دادن آن آسان باشد .

چوب ها را معمولاًُ بایستی با رنگ های رطوبت ناپذیر و قابل شستشو رنگ آمیزی نمود و بعضی اوقات نیز روغن های مخصوص به آنها می مالند که سبب مقاومت و محکم شدن آن گردد .

جدار بیرونی ساختمانهای چوبی باید طوری ساخته شود که از عوامل خارج به خصوص باران محفوظ باشد . اگر لانه های دو جدار ساخته شود از نظر عایق بودن به مراتب بهتر است .

لانه های چوبی احتیاج به رنگ آمیزی مکرر دارند و در غیر اینصورت به زودی موریانه و رطوبت آن را از بین می برد و معایبی که برای ساختمانهای چوبی در نظر می گیرند عبارتست از :

۱) از نظر نفوذ حشرات موذی مانند کنه و موش زیاد مطمئن نیست .

۲) از نظر آتش سوزی و سوانح بیشتر در معرض خطر است .

ب) ساختمانهای سنگی – در نواحی کوهستانی که سنگ فراوان است می توان از سنگ برای ساختن لانه ها استفاده نمود ولی در اطراف شهرها ساختن چنین لانه هائی متداول نیست زیرا سنک گران تهیه می شود و در ضمن سبب سنگینی ساختمان می گردد .لانه های سنگی اغلب کوچک و روستائی است .

ج) آجر – اگر بخواهند لانه را به مدت بسیار طولانی بسازند آجر ارزان ترین مصالح بشمار می رود در شرائط ایران حتی از چوب هم ارزان تر است . و اگر سقف از تیر آهن و ایرانیت انتخاب گردد لانه بسیار خوبی خواهد شد . در ایران و به خصوص در اطراف تهران ساختمانهای آجری بیشنر مورد توجه مرغداران است تهیه آن آسان است .اگر قطر دیوارها مناسب انتخاب شود در تابستانها نیز خنک و در زمستان به حد کافی گرم خواهد بود .

آجرهای مجوف از نظر عایق بودن بهتر از آجرهای توپر است ولی گران تر است . برای رفع این اشکال می توان دیوارها را کمتر گرفت . برای اینکه لانه بهتر عایق باشد در اروپا اغلب یک فضای خالی در بین دو ردیف آجر قرار می دهند تا بدین وسیله با ایزولاسیون هوائی عملا عایق سازی به عمل آید . اگر لانه های آجری خوب بنا شده باشد ضد عفونی کردن آن آسان است و از نظر مبارزه با موش و حشرات نیز مطمئن می باشد از نظر خطرات آتش سوزی نیز ساختمانهای آجری مطمئن تر است .

د) ساختمانهای فلزی – اینگونه ساختمانها اخیراً به وسیله بعضی کمپانی های ساختمانی ساخته می شود و به خصوص بیشتر برای پرورش جوجه کبابی ها به کار می رود دیوارها ممکن است از آلومینیوم یا اوراق آهن موج دار (حلبی) و یا ایرانیت باشد . حتی در بعضی از مزارع از داربست های آهنی برای اسکلت ساختمان استفاده می شود.

این ساختمانها اگر از دیوار ساده تشکیل شده باشد در زمستانها سرد و در تابستانها گرم می شود برای رفع این اشکال اغلب دیوارها را مضاعف می سازند و مواد عایق در بین آنها قرار می دهند . همانطور که گفته شد برای نگاهداری جوجه کبابی هاکه درون قفس نگاهداری می شوند از این ساختمان استفاده می گردد در زمستان دیوارها را نصب و در تابستان آنها را بر می دارند و از توری سیمی ساده استفاده می کنند .

این لانه ها اغلب کمی گران است ولی به آسانی تمیز و ضد عفونی می شوند و خطر آتش سوزی در آن کم است، و از همه مهمتر قابل انتقال و پیاده کردن است .

ه) بلوکهای سیمانی – در نقاطی مانند شمال ایران که تهیه آجر مشکل و حتی گران است می توان از بلوکـهای سیمانی به خوبی استفاده نمود .

معمـولاً از بلوک سیمـانی باید برای ساختن لانه های دائمی استفاده کرد بلوکهای سیمانی اغلب چون مجوف است از نظر عایق بودن نیز مناسب می باشد .

و) سمنت و بتون آرمه – اینگونه ساختمانها در ایران برای مرغداری کمتر ساخته می شود زیرا گران تر از انواع دیگر است ولی اخیرا در بعضی ار بنگاههای دولتی و تجارتی از این گونه ساختمانها استفاده شده است .

در کشورهای اروپائی مرغداران به خصوص به اینگونه ساختمانها توجه زیادی دارند حرارت در اینگونه ساختمانها کمتر از بین می رود و گرم کردن لانه در زمستان به خوبی انجام می گیرد . موش و حشرات موذی به سختی می توانند در آن نفوذ کنند از طرفی ضد عفونی کردن آنها نیز آسان است .

خطر آتش سوزی در آن کم ، از نظر بهداشتی به خصوص از نظر جلوگیری از رطوبت بسیار مطمئن هستند اینگونه ساختمانها به خصوص برای لانه های دائمی دارای مزایای بسیاری است ولی تنها عیب آن گران بودن آن است .

احداث سالن مرغداری وتاسیسات آن

 

در رابطه با ساختمان مرغداری توجه به پنج فاکتور مهم است :

1 - دائمی یا موقتی بودن لانه

2 - اندازه ساختمان

الف:انفرادی

ب:ردیفی

پ:چند ردیفی

3 - ساختمان از نظر پرورش

4 - شکل از نظر پرورش

5 - مصالح ساختمانی

ساختمان مرغداری را نباید برای استفاده طولانی در نظر گرفت بلکه باید طوری ساخت که حداکثر پس از 10 تا 15 سال بتوان تغییراتی همراه با پیشرفتهای روزمره درامورساختمانی درآن به عمل آورد . در هلند عقیده بر این است لانه را برای مدتی حدود 10 سال ساخت تا پس از این مدت بدون این که خسارت زیادی

بر مرغداری وارد آید بتوان آن خراب کرد وبا مصا لح باقیمانده لانه جدیدی طبق اصول وقواعد روز بنا نمود

ساختمان مرغداری از نظر پرورش شامل :

 

1- ساختمان مرغ مادر (چه مرغ مادر گوشتی چه تخمی)

2- ساختمان انکو باسیون

3- ساختمان پرورشی جهت جوجهای گوشتی

ساختمانهای مرغداری از نظر طراحی شامل :

 

1- مرغداری گوشتی :

الف: سیستم باز

ب:سیستم بسته

2- مرغ مادر:

الف : سیستم باز ب : سیستم بسته

سیستم بسته : الف: سیستم قفس ب : سیستم بستر

3-ساختمان انکوباسیون

جدا از نوع پرورش ونوع ساختمان که تقسیم بندی شدبسته به نوع منطقه وشرایط آب وهوایی طراحی ساختما ن متفاوت است یعنی اینکه نوع مصالح مورد استفاده متفاوت است بسته به میزان سرمایه گزاری نیز در انتخاب نوع مصالح دخیل است چنانچه در مناطق شمال کشور وبسیاری از کشورهااز چوب بیشتر استفاده می شود جدایی از تفکیک موارد بالا جهت تهیه ساختمان مرغداری از هر نوع که باشد طراحی آن در مناطق ایران به شرح زیر است :

شکل ساختما ن :

 

ساختمان را ممکن به اشکال ، ساده ودوسقفی ساخت . در نوع ساده که بیشتر در مرغداری های کوچک عمل می شود ازیک سقف مسطح ویا شیبدار استفاده می شود شیب از جلو به عقب است واینکار هم سبب گرفتن نور بیشتری می گردد وهم آب باران در جلوی ساختمان جمع نمی شود . در ساختمان دو سقفی ، تهویه بخوبی صورت گرفته سقف اصلی شیب دار است وفضای بین سقف اول ودوم بعنوان انبار می تواند مورد استفاده قرار گیرد .

مصا لح ساختمانی :

 

شامل چوب وآجروسیمان وبلوک وهمچنین ورقهای فلزی وآ لومنیوم و یا ایرانیت ، البته استفاده ازهرکدام از این مصالح دارای معایب ومزایایی است .

ساختمانهای اداری ومسکونی باید در مدخل فارم احداث شوند . اولین قدم در احداث واحد مرغداری محل مزرعه است و باید به نحوی انتخاب شود که با سایر مراکز پرورش فاصله داشته باشد البته با توجه به اینکه بیماریهای مثل نیوکاسل و برونشیت از مسافتهای بسیاردور و از طریق مواد به راحتی منتقل می شودوبعضی ازعوامل بیماری زا مثل MGاز طریق تماس مستقیم و توسط انسان ویا مواد مختلف منتقل

می شود. درمناطقی مثل شمال کشور که رطوبت نسبی زیاد است وامکان استفاده از سیستم خنک کننده تبخیری موجود نیست سیستم آشیانه های باز توصیه می گردد .

عملیات ساختمانی :

 

پی ساختمان در صورت دائمی بودن ساختمان باید به پی آن توجه زیادی نمود. تا بدین وسیله رطوبت لانه را به حداقل رساند. و ضد عفونی در آن به خوبی صورت گیرد. در کشورهای اروپایی و آمریکایی در لانه های دائمی برای پی از کانگریت یا سمنت استفاده می گردد .در ایران برای پی و پایه های ساختمان از شفته (مخلوط آهک،خاک، سنگ . آب) استفاده می کنند. عمق پی 15 تا 60 سانتیمتر، و عرض آن حداقل دو برابر عرض دیوار باید باشد. پی حداقل 40 سانتیمتر از سطح خاک بالاتر باشد تا رطوبت نتواند به آسانی در لانه نفوذ کند .کف باید طوری باشد که به هر طریق از نفوذ رطوبت زیرین جلوگیری نماید کف بایستی قابل شستشو باشد وبتوان آن را ضد عفونی کرد . از زمین طبیعی به عنوان کف جایگاه نمی توان استفاده کرد .کف جایگاه باید حداقل 25 الی 30 سانتیمتر از کف زمین بلندتر باشد تا از خشک بودن لانه اطمینان حاصل کنیم . کف ها امروزه به دو صورت ساخته می شوند :

1- کف توری : کف توری در ایران زیاد معمول نیست . در اسرائیل و آمریکا و کشورهای اروپایی مورد استفاده قرار می گیرد . حدود یک متربلندتراز کف اصلی تور سیمی یا پرده های چوبی نصب می شود . از محاسن این روش مرغ ها برروی فضولات خود قرار نمی گیرند . از نظر بهداشتی بسیار مناسب اماگرانقیمت است.

2-کف معمولی : این کف ها رامی توان بدون استفاده از مصالح ساختمانی یا با استفاده از مصالح ساختمانی بنا نمود . بدون استفاده از مصالح ساختمانی فقط در لانه های موقتی به کار می رود.

در ساختن کف می توان از مصالحی چون کف سیمان، کف چوب، کف آجر استفاده نمود .

رایجترین کف در ایران به شرح زیر است :

20 سانتیمتر از سطح زمین را شن ریزی می کنند . و آن را باید خوب کو بید و طبقه ای ا ز بتون به ضخامت 8 تا 10 سانتیمتر کشید بعد عایق بندی یا قیروگونی کرددر آخر لا یه ای به ضخامت 4 تا5 سانتیمترسیمان بر روی قیر گونی کشید .

دیوار ساختمان:

 

بسته به نوع وشکل ساختمان دیوارها فرق می کند . معمولاً دیوار ساختمانهای انفرادی ساده وکوتاه وارتفاع در ساختمانهای چند ردیفی وآنهایی که دارای سقف دوگانه هستند بلندتر است ارتفاع در ضلع جنوبی بلندتر از شمالی است در داخل لانه نیز از یک سری دیوارهای کوتاه به منظور جدا سازی قسمتهای مختلف استفاده می کنند ، این دیوارها به طور معمول از تورهای سیمی ساخته می شود .

دو نوع از دیوارهای مناسب در مرغداری :

 

1-استفاده از بلوکهای سیمانی توخالی 24 سانتیمتر طرف داخل بلوکها را توسط ورقهای پرس شده واز کاه به ضخامت 5 سانتیمتر پوشانده توسط میخ به دیوار چسبانده از سطح زمین تاارتفاع یک متری سیمان کاری نموده وبقیه را گچ کاری می کنند طرف خارجی را برای جلوگیری از نفوذ باران سیمانکاری می کنند .

2- استفاده از آجر معمولی وعایق کاری نمودن همچنین استفاده از ورقهای آلومنیوم یا نئوپان رنگ شده استفاده کنند وطرف بیرون را سیمان کاری کنند .

سقف:

 

با توجه به امکان تبادل سریع حرارتی در سقف آشیانه های مرغداری باید سعی در عایق کاری این قسمت از ساختمان نمود .

سقف دارای انواع زیر است :

سقف ساده ، سقف شیبدار ، سقف شیبدار با زاویه مساوی ، سقف شیبدار با زاویه نا مساوی .

دروپنجره:

 

درها از نظر اندازه باید بزرگ نباشند . حداقل یک متر پهنا ودو متر بلندی داشته باشند . تعداد پنجره ها را باید حداقل گرفت ، در مناطق سردسیر باید از چوب استفاده کرد و درمناطق خیلی سرد بهتر است پنجره ها دوبل باشند . مساحت پنجره تابعی از سطح آشیانه است به متوسط20/1 تا 25/1 سطح آشیانه به پنجره اختصاص می یابد . پنجره هرچه به کف نزدیک تر باشد آفتاب بیشتری به کف خواهد تابید در مناطق سردسیر برای حداکثر استفاده از نور وگرما پنجره ها را باید حتی المکان به کف نزدیک کرد . البته پیشنهاد می شود که با توجه به هزینه ها و مسائلی چون ، تنظیم نور سالن ، جلوگیری از ورود آلودگی به داخل سالن و . . . از سیتم ویندولس (بدون پنجره ) استفاده شود .

ارتفاع سالن در مناطق سردسیر 4/2 متر و در مناطق گرمسیر 3 متر باید باشد .

راهنمای پاكسازی و شستشو و طریقه ضد عفونی مرغداری

شستشو و ضدعفونی كردن سالن های مرغداری

 

۱) تخلیه كود حاصل و حمل و نقل آن با توجه به دستورالعمل (بخشنامه شماره ۲۹۷۷۱-۹/۷/ ۷۴ ) سازمان دامپزشكی كشور باید انجام پذیرد .

۲) پاكسازی سالن ها در محوطه مرغداری از بقایای كود و پر و لاشه و سایر بقایای آلودكننده از دور قبل صورت پذیرد .

۳) كلیه تجهیزات و لوازم از قبیل دانخوری ، آبخوری و غیره ...... از سالن ها خارج و جهت شستشو و ضدعفونی به محوطه خارج از سالن منتقل شود .

۴) با استفاده از آب گرم (با فشار قوی ) كلیه قسمتهای سالن ها از قبیل كف – سطوح داخلی و خارجی دیوارهای سالن – پشت بام و سایر تاسیسات (كارخانه تهیه دان – انبار ها – دفتر كار – اتاق نگهبانی و .......) در مرغداری از كود – پر – و گرد و خاك كاملا پاكیزه شود .

۵) شستشوی بعدی با استفاده از دیتر جنت ها (صابون مایع – محلول های پاك كننده و .......) انجام گیرد و سپس با آب گرم و فشار مناسب كلیه قسمتها پاكیزه شود .

۶) تعمیر و مرمت هر گونه منفذ و برطرف كردن خرابی های موجود در سطح سالن ها و سایر تاسیسات رفع پارگی های توری پنجره ها در این مرحله الزامیست .

۷) شعله دادن مف و دیوارهای سالن از داخل و خارج تا ارتفاع ۵/۱متر .

۸) ضدعفونی كلیه سطوح (كف – سقف – دیوارها – پشت بام )

۹) نظافت و ضدعفونی سیستم تهویه و سیستم های برق با توجه به بند ۷.

۱۰) لایروبی و شستشو و ضدعفونی سیستم فاضلاب با توجه به بند ۷ .

۱۱) پس از پایان مرحله ۹ كلیه درب ها و پنجره های سالن ها و ایر تاسیسات تا ضد عفونی نهایی پس از نصب لوازم و تجهیزات از ورود احتمالی موش و باید بسته شوند تا یا افراد غیر مسئول باید بسته نگهداشته شود .

شستشو و ضدعفونی لوازم و تجهیزات

 

▪ كلیه لوازم و تجهیزات مرغداری از قبیل دانخوری و آبخوری و آنهایی كه قابل شستشو می باشند به خارج از سالن ها منتقل شود و باید در مرحله اول در آب گرم غوطه ور گردند .

▪ لوازم فوق را مجددا با آب گرم و برس شسته و سپس با ماده ضدعفونی كننده موثر به مدت دوساعت غوطه ور و ضد عفونی گردند و متعاقبا با آب تمیز آب كشیده شود .

پاكسازی و شستشو و ضد عفونی محوطه

 

▪ سطوح آسفالته و بتونی محوطه مرغداری پس از شستشو سالن ها با آب فشار قوی باید كاملا تمیز شود .

▪ كلیه سطوح مطرح شده در مرحله ۱ و همچنین سطوح خاكی و ....... باید شعله داده شوند .

▪ اسپری ماده ضد عفونی كننده با توجه به مواد ضدعفونی كننده موثر مندرج در جداول برروی سطوح اعم از آسفالت شده و بتونی و شنی و خاكی الزامیست .

▪ آهك پاشی سطوح غیر قابل شستشو محوطه نرغداری پس از انتقال لوازم و تجهیزات مرغداری به داخل سالن ها با آب آهك تازه انجام پذیرد.

▪ تامین محلول ضدعفونی در مدخل درب ورودی اداری و سالن ها پس از شستشو و ضد عفونی سالن ها الزامیست .

شستشو و ضد عفونی شبكه آبرسانی

 

▪ كلیه شبكه آبرسانی محتوی آب آشامیدنی طیور تخلیه و لایروبی و شستشو و تمیز شود .

▪ مخازن و لوله ها با محل ضدعفونی كننده پر گردیده و پس از ۲۴ ساعت محلول تخلیه و سپس سیستم با آب تمیز شستشو داده شود .

استفاده از فرمالین جهت ضد عفونی

 

▪ استفاده از لباس كار – ماسك و دستكش مناسب در زمان استفاده از فرمالین ضروری است .

▪ قبل از شروع استفاده از فرمالین باید كلیه پنجره ها و هواكش ها و كلیه نقاطی كه امكان خروج گاز از آنها وجود دارد بسته شوند .

▪ پس از قرار دادن كلیه وسایل و تجهیزات و ملزومات مورد نیاز دوره پرورش در داخل سالن ها نسبت به توزیع بستر مناسب و سالم به نحوی كه در مسیر رفت و آمد قرار نگرفته باشد اقدام و متعاقبا نسبت به گاز دادن اقدام شود .

▪ در صورتی كه جهت ضدعفونی سالن ها از تركیب پرمنگنات و فرمالین استفاده شود به میزان حداقل ۱۰ گرم پرمنگنات و ۲۰ سانتی متر مكعب فرمالین برای هر متر مكعب لازم می باشد . حداقل درجه حرارت سالن كمتر از ۲۵ درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی ۶۵ درصد باشد .

بخار دادن (با غلتك ۱× )

 

۴۰ سی سی فرمالین +۲۰ گرم پرمنگنات پتاسیم برای هر ۸/۲ متر مكعب روش

چنددکته در مدیریت تهویه

 

1- اغلب مرغداران در هوای خیلی گرم ، هوای ورودی سالن را افزایش میدهند که عملی اشتباه است چرا که فقط گردش هوای سالن افزایش یافته و این راه حلی جهت خنک کردن طیور نیست ، بلکه روش صحیص آن است که اتدا هوای خروجی افزایش یافته و سپس راه روزنه های ورودی بقدر کافی حفظ فشار هوای ساکن سالن ( فشار منفی سالن ) باز شود .

2- به همان اندازه که تنظیم هوای ورودی از روزنه ها در تابستان حائز اهمیت است ، در زمستان نیز حائز اهمیت است . سرعت زیاد هوای ورودی الزاما باعث پاک شدن هوای سالن نمیشود .، این عمل فقط باعث پاک شدن هوای آلوده سالن خواهد شد ، که در هر دو مورد باید باید جریان هوا ثابت بماند . این کار با تنظیم درچه های ورودی هوا و روشن کردن تعداد بیشتری از هواکش ها ، دریچه های ورودی هوا نیز باید افزایش یابد یا بلعکس .

3- قدرت هواکش بر حسب فوت مکعب در دقیقه fmc3)) cfm4در سالن های باز ، به ازای هر قدرت هواکش ،احتیاج به یک اینچ مربع پنجره است .

4- در سالن های بسته به ازای هر 4cfmاز قدرت هواکش احتیاج به 25/1 اینچ مربع است .

5- در سالن های بسته اگر دریچه های توری در ورودی دریچه هواکش تعبیه شود ، به ازای هر 4 cfmاز قدرت هواکش سطح پنجره مورد نیازاز 25/1 اینچ مربع به 53/1 اینچ مربع افزایش مییابد .

6- به ازای هر پوند از وزن طیور زنده در سالن 2 درصد فوت مکعب هوا محاسبه میشود .

7- محاسبه هواکش ها باید بر اساس حداکثر گرمای تابستان و حدکثر وزن زنده طیور صورت پذیرد .

8- مناطقی که تابستان دمای بالایی دارند ، سفید کردن سالن و پشت بام موجب انعکاس حرارت شده و در تقلیل دما سالن موثر است .

9- جهت پیشگیری از اختلال در تهویه سالن ها ، به عوامل مدیریتی سالن ( نظیر استفاده از پاد آمونیاک در بستر ) و مدیریت تغذیه طیور ((نظیر استفاده از گرایندازیم و کنسانتره حاوی گریندازیم در جیره غذایی طیور ) توجه ویژه مبذول شود .

10- اگر هیتر ها در یک طرف سالن قرار گیرند ، هواکش ها باید در طرف دیگر سالن نصب شود .

بیماریهای ماکیان

بیماری های ویروسی

 

آنفلوآنزای پرندگان

ویروس – AI ، flu ، Fowl Plague

علایم : بیماری ملایم – می تواند بدون علائم تنفسی باشد ، اسهال ، واگیری کم ، کاهش تولید تخم ; بیماری شدید – علایم تنفسی و عصبی ، تاج سیاه ، مرگ و میر 100% .

انتقال: ویروس از ترشحات بینی و مدفوع پرندگان آلوده شده پخش می شود که می تواند تجهیزات ، چرخ ها ، قفس ، لباس ها و کفش ها را آلوده کند و می تواند به اطراف سرایت کند . ویروس می تواند به مدت طولانی در محیط مرطوب و خنک زنده بماند . ماکیان آبزی و پرندگان وحشی می توانند حامل باشند .

کنترل / پیشگیری : قابل گزارش - امکان معدوم ، ضدعفونی سخت ، مانع از تماس با پرندگان وحشی و ماکیان آبزی ، بدون درمان و واکسن .

برونشیت عفونی

 

ویروس – IB، بیماری بسیار مسری که به سرعت در گله پخش می شود .

علایم : سرفه ، عطسه ، ترشحات چشم و بینی ، مرگ و میر .

انتقال : ویروس در ترشحات بینی و مدفوع از پرندگان آلوده گسترش می یابد و می تواند تجهیزات را آلوده کند .

کنترل / پیشگیری : نگه داشتن ضد عفونی و مدیرت خوب ، واکسن برای پیشگیری ، بدون درمان .

آنسفالیت شرقی اسب

 

ویروس – مؤثر بر قرقاول طوقدار ، شترمرغ استرالیایی.

علایم : بی حالی ، فلجی پا ، پیچش سر ،لرزش ، در شترمرغ اسهال خونی و مرگ .

انتقال : گسترش به وسیله پشه و حشرات گرنده .

کنترل / پیشگیری : کنترل جمعیت حشرات ، بدون درمان ، شترمرغ می تواند واکسینه شود .

آنتریت هموراژیک

 

ویروس- مؤثر بر بوقلمون ، بسیبار مسری ، که به سرعت در سطح گله پخش می شود .

علایم : بی حالی ، مدفوع خونی ، مرگ .

انتقال : پرنده به پرنده ، سرایت از طریق بستر .

کنترل / پیشگیری : بهبود بخشیدن ضدعفونی و بهداشت ، واکسن های تجاری موجود ، بدون درمان .

لارینگوتراکئیت

 

ویروس – LT، بیماری بسیار مسری که به آهستگی در گله پخش می شود .

علایم : چشم های خیس و ترشحات بینی ، سرفه ، عطسه، تکان دادن سر برای جابجا کردن توده چرکی از حلق.

انتقال : مستقیم به صورت پرنده به پرنده ، مدفوع/بستر آلوده ، کفش ، لباس ، ساختمان و تجهیزات ، پرندگانی که بهبود یافتند می توانند برای سال ها حامل باقی بمانند و می توانند در شرایط استرسی ویروس را دوباره دفع کنند .

کنترل / پیشگیری : ضدعفونی سخت ، واکسن – در جنوب کالیفورنیا احتیاج به اجازه سازمان دامپزشکی ، بدون درمان .

بیماری مارک

 

ویروس - که نئوپلازی را سبب می شود .

علایم : چشم های خاکستری و کور ، لنگش ، فلجی .

انتقال : ویروس در فولیکول پر ، گرد و خاک ، مدفوع و بزاق پخش می شود ، پرنده های آلوده ویروس را در خون خود حمل می کنند و منبعی برای آلودن دیگر پرندگان هستند .

کنترل/ پیشگیری : واکسیناسیون در هچر ، بدون درمان .

بیماری نیوکاسل

 

ویروس – بیماری بسیار مسری که به سرعت در گله پخش می شود .

علایم : بیماری ملایم – تنفس (ترشحات بینی ، سرفه)، مرگ و میر کم ; بیماری شدید(بیماری نیوکاسل اگزوتیک)- مرگ و میر بالا، علایم تنفسی و عصبی ، سر متورم .

انتقال : ویروس از ترشحات بینی و مدفوع از پرندگان آلوده پخش می شود و می تواند غذا ، آب ، کفش ، لباس ، تجهیزات و محیط را آلوده کند .

کنترل / پیشگیری : نگه داشتن ضدعفونی و مدیرت خوب ، واکسیناسیون برای پیشگیری از سویه ملایم ، بدون درمان .

آبله

 

ویروس – بیماری با گسترش آهسته .

علایم : بوجود آوردن ضایعات زخم مانند در قسمت های بدون پر (سر ، دهان ، پاها ، مقعد) ، کاهش تولید تخم ، تلفات با فرم مرطوب بالاست - ضایعات در دهان و حلق .

انتقال : از طریق هوا در شوره و گرد و خاک ، ویروس می تواند از طریق ملتحمه چشم ، زخم های پوست و تنفس وارد جریان خون شود ، پشه و دیگر حشرات گزنده می توانند ویروس را حمل کنند و از طریق گزش به پرنده دیگر وارد کنند .

کنترل/ پیشگیری : کاهش جمعیت حشرات ، کاهش جراحات ناشی از نزاع ، واکسن در مناطق اندمیک ، بدون درمان .

آرتریت ویروسی

ویروس – رئوویروس

 

علایم : لنگش با مفصل خرگوشی متورم .

انتقال : ویروس از طریق ترشحات تنفسی ، مدفوع و تخم مرغ پخش می شود .

کنترل / پیشگیری : ضدعفونی و مدیریت سخت ، واکسیناسیون در گله های درگیر ، بدون درمان .

بیماری های باکتریایی

کوریزای بوقلمون (بوردتلا)

 

باکتری – بوردتلا ایویوم – بسیار مسری ، گله های پیر می توانند حامل باشند .

علایم : معمولا در بوقلمون های 2 تا 6 هفته رخ می دهد ، عطسه ، با دهان باز تنفس کردن ، چشم های متورم به همراه جوش ، از دست دادن صدا .

انتقال : در داخل گله پرنده به پرنده ، بین فارم ها از طریق انسان ، آلودن آب و بستر .

کنترل / پیشگیری :آب کلرینه (2-3ppm) ، شستن آبخوری ها 2 بار در روز ، بهبود بخشیدن ضدعفونی و بهداشت.

بوتولیسم (گردن خمیده)

 

باکتری – کلستریدیوم بوتولینوم – توکسین مؤثر بر سیستم عصبی .

علایم : عدم توانائی بلند کردن و کنترل سر ، پرندگان حالت خواب آلودگی دارند ، اسهال .

انتقال : پرندگان با خوردن لاشه و کرم های موجود در لاشه (این باکتری به صورت نرمال در لوله گوارشی پرنده وجود دارد).

کنترل / پیشگیری : مکرراً ترتیب لاشه ی مرده را بدهید ، خوراندن اسید سیتریک به پرنده ، آنتی بیوتیک مؤثر نمی باشد .

کوریزای عفونی

 

باکتری – هموفیلوس پاراگالیناروم .

علایم : سر متورم و پیچیده ، ترشحات بینی ، خس خس ، کاهش تولید تخم ، اسهال .

انتقال : مستقیم از پرنده به پرنده ، آلودن غذا و آب ، پرندگان بهبود یافته حامل می باشند .

کنترل / پیشگیری : ضدعفونی و بهداشت ، پرهیز از ایجاد گله های مخلوط ، آنتی بیوتیک های اختصاصی ، احتمال عود بیماری در پرندگانی که یک دوره دارو درمانی را گذرانده اند وجود دارد ، واکسیناسیون در فارم های مشکل دار .

اشرشیا کولی

 

باکتری – بیماری غیر مسری ، ساکن طبیعی لوله گوارش ، معمولا مهاجم ثانویه .

علایم : سندرم پرنده بیمار ، مرگ و میر ، اسهال ، علایم تنفسی ، لنگش .

انتقال : از پرنده به پرنده منتقل نمی شود ، ولی گسترش محیطی بیماری به صورت آلودن هوا ، آب ، غذا و بستر .

کنترل / پیشگیری : بهداشت سخت در هچر و فارم .

اریزیپلاس

 

باکتری – اریزیپلاس روسیوپاتی - ارگانیسم متولد خاک ، خوک ها حاملند .

علایم : بیشتر در بوقلمون نسبت به دیگر پرندگان دیده می شود ، مرگ ناگهانی ، تورم زایده گوشتی سر .

انتقال : بیشتر در بوقلمون های زایده گوشتی پاره شده در مبارزه و پوست زخمی دیده می شود .

کنترل / پیشگیری : درمان با آنتی بیوتیک اختصاصی ، واکسیناسیون پرندگان در مناطق درگیر .

پاستورلوز

 

باکتری – پاستورلا مولتیسیدا - بیشتر در اواخر تابستان ، پائیز و زمستان رخ می دهد .

علایم : معمولا در جوجه های بیشتر از 16 هفته سن رخ می دهد ، وقوع زود – سندرم پرنده بیمار ، سر تیره ، مرگ ; وقوع دیر- سر متورم و پیچیده ، علایم سیستم عصبی ، کاهش تولید تخم .

انتقال : پرندگان آلوده شده مزمن به عنوان بزرگترین منبع مطرحند ، گسترش به وسیله دفعیات از دهان ، بینی و ملتحمه که می توانند محیط (غذا و آب ) را آلوده کنند – از مدفوع مکررا دفع می شوند . پرندگان وحشی ، گربه ها و جوندگان می توانند حامل باشند .

کنترل / پیشگیری : استفاده از آنتی بیوتیک اختصاصی برای کنترل شیوع ، بهبود بخشیدن ضدعفونی و بهداشت فارم .

سالمونلا

 

باکتری – بیشتر از 2300 گونه مختلف (پولوروم ، تیفوئید ماکیان و غیره ).

علایم : پرندگان جوان : مرگ و میر تا 100 % ، جوجه های ضعیف ، کاهش اشتها ،اسهال . پرندگان بالغ : بدون علایم ، بی حالی ، اسهال ، کاهش تولید تخم ، مرگ و میر کم .

انتقال : از مادر آلوده به جوجه از طریق تخم ، از پرنده به پرنده به طریق مدفوعی –دهانی .

کنترل / پیشگیری : نگه داری گله های آزاد مادر برای کاهش انتقال (پولوروم ، تیفوئید ماکیان ) ، کنترل جوندگان (موش صحرائی و موش می توانند حامل سالمونلا باشند )، استفاده آنتی بیوتیک اختصاصی برای کنترل شیوع ، به جز پولوروم – تیفوئید .

استافیلوکوکوس (استاف)

 

باکتری – در محیط به صورت عادی وجود دارد و ساکن نرمال پوست و سطوح مخاطی دهان و چشم می باشد .

علایم : لنگش ، مفاصل و بالشتک پای متورم .

انتقال : مختل شدن مکانیسم دفاع طبیعی بدن پرنده (صدمه به پوست و سطوم مخاطی از ضربه یا بیماری دیگر – ویروسی ).

کنترل / پیشگیری : بهداشت خوب ، استفاده از بستر با کیفیت ، جمع آوری پرندگان آلوده ، اگر همچنان مشکل وجود داشت استفاده از آنتی بیوتیک اختصاصی .

آنتریت اولسراتیو (UE)

 

باکتری – کلستریدیوم کولینوم - معمولا مؤثر بر پرندگان تفریحی (بلدرچین) .

علایم : سندرم پرنده بیمار ، بی حالی ، اسهال ، کاهش وزن ، مرگ .

انتقال : اسپور کلستریدیا می تواند در محیط برای ماه ها تا سال ها زنده بماند ، با رطوبت فعال می شوند که برای پرندگانی که آنها را بلعیده اند بیماری زاست ، پرندگان سپس ارگانیسم را از مدفوع دفع و پخش می کنند که برای پرندگان دیگر همان حالت پیش می آبد .

کنترل / پیشگیری : محصور کردن پرندگان ، بهبود ضدعفونی و بهداشت ، خودداری از مخلوط کردن پرندگان در یک بستر یا جوجه ریزی در فارمی که نظافت و ضدعفونی را انجام نداده ایم ، استفاده اختصاصی آنتی بیوتیک (مقاومت به سرعت ایجاد می شود ) ، می توان بستری را که اسیدی شده تعویض نمود و بار میکروبی را کاهش داد .

آنتریت نکروتیک (NE)

 

باکتری – کلستریدیوم پرفرینجس – ماکیان و بوقلمون .

علایم : شبیه (UE)

انتقال : شبیه (UE)

کنترل / پیشگیری : معمولا این بیماری به صورت ثانویه با مشکل کوکسیدیائی دیده می شود ، درمان و کنترل کوکسیدیا ، استفاده اختصاصی از آنتی بیوتیک .

مایکوپلاسما (CRD– بیماری تنفسی مزمن )

 

MG- مایکوپلاسما گالی سپتیکوم

MS– مایکوپلاسما سینوویه

علایم : بدون ترشحات بینی و چشم ، خس خس ، عطسه ، ، لنگس ، مفاصل متورم ، کاهش وزن .

انتقال : از مرغ به جوجه از طریق تخم مرغ ، مستقیم از تماس پرنده به پرنده با ترشحات تنفسی که می تواند چکمه ، لباس و تجهیزات را هم آلوده کند .

کنترل / پیشگیری : معدوم کردن بهترین راه است ، نگه داری گله مادر عاری از مایکوپلاسما ، بهداشت سخت ، آنتی بیوتیک اختصاصی برای جلوگیری از شیوع ولی می تواند باعث حامل شدن شود .

بیماری های قارچی

 

آسپرژیلوزیس

کپک

 

علایم : علایم ابتدایی تنفسی ، نفس نفس زدن بی صدا یا صدای جوشیدن ، مرگ و میر .

انتقال : از هچر یا ماشین حمل .

کنترل / پیشگیری : قرار دادن تخم مرغ تمیز در انکوباتور ، پاکسازی هچر و ستر ، پاکسازی آبخوری ها روزانه ، دوری از وضعیت بستر خیس .

کاندیدیا(کپک چینه دان ، برفک)

 

مخمر – معمولا مشکل ثانویه ، درمان طولانی مدت با آنتی بیوتیک .

علایم : تضعیف کننده ، رشد کم ، بی میلی ، پرهای زبر .

انتقال : از پرنده به پرنده منتقل نمی شود ، مشکل انفرادی پرندگان .

کنترل / پیشگیری : استفاده از سولفات مس برای درمان در آب .

بیماری های انگلی

 

سرسیاه

 

انگل پروتوزوآئی – هیستوموناس مله آگریس .

علایم : سندرم پرنده بیمار ، مدفوع زرد رنگ ، مرگ .

انتقال : کرم خاکی یا مستقیماً از خاک، انگل می تواند در کرم های سکوم جوجه حمل شود.

کنترل / پیشگیری : کنترل سکوم و کرم خاکی ، نگه داری محل زندگی جوجه ها ، بوقلمون ها و پرندگان تفریحی جدا از هم (جوجه ها حاوی کرم سکومی می باشند که که معمولا کمتر تحت تأثیر سرسیاه هستند )، استفاده تجاری از جیره های حاوی ضد هیستوموناس برای پیشگیری .

کوکسیدیا

 

انگل پروتوزوآئی

 

علایم : بدون مدفوع خونی ، اسهال ، کاهش وزن ، ظاهری بیمار (پرهای ژولیده ، سرد ، ازدحام )، افزایش مرگ و میر .

انتقال : انتقال مدفوعی – دهانی ، تخم های کوکسیدیا در مدفوع و آشغال های آلوده وجود دارند و می توانند از طریق گرد و خاک ، چکمه ، لباس و تجهیزات پخش شوند ، پرندگان تخم های موجود در غذا ، آب ، بستر و یا خاک را می بلعند و می توانند آولده شوند ، تخم هابیشتر از 4سال در محیط زنده می مانند .

کنترل / پیشگیری : مدیریت خوب بستر، خودداری از وضعیت مرطوب ، استفاده از کوکسیدیواستات در جیره .

کرم ها

 

کرم های گرد ، کرم های نواری ، کرم های سکومی ، کرم های باریک ، کرم های دهان گشاد .

علایم : نفس نفس زدن (کرم های دهان گشاد)

انتقال : گسترش مدفوعی – دهانی (بلع تخم از پرندگان آلوده ).

کنترل / پیشگیری : مدیریت خوب و بهداشت قوی ، ضد انگل ها (پیپرازین – فقط ضد کرم های گرد که به سرعت مقاومت ایجاد می شود ).

بیماری های تغذیه ای

خستگی مرغان در قفس

 

عدم تعادل تغذیه ای (کلسیم/فسفر – در غذا یا در پرنده ) مؤثر بر مرغان در قفس – تب شیردر ماکیان

علایم : مرغ ها در آشوبند ، ولی در قفس فلجند ، سپس بی حال و از دهیدراسیون می میرند .

کنترل / پیشگیری : نیاز به پرورشی به موقع در جیره تخمگذارها در زمانی به موقع برای رساندن مرغ ها برای تولید تخم ، مرغ های فلج اگر از قفس خارج شوند(همچنین دور از هم قفسی اش) و غذا به صورت آزاد در اختیارشان باشد اغلب برگشتی از بیماری در 4 تا 7 روز دارند.

ریکتز

 

مشکل تغذیه ای اولیه – عدم تعادل کلسیم/فسفر یا کمبود ویتامین Dدر غذا . به طور ثانویه مشکل جذبی در روده توسط عفونت ویروسی .

علایم : لنگش ، استخوان و منقار نرم ، کاهش تولید تخم ، پوسته نازک تخم ، شکستن خودبخودی .

کنترل / پیشگیری : تعیین اینکه آیا مشکل تغذیه ای است ( آزمایش غذا برای درجات Ca/P) یا اینکه عفونت ثانویه وجود دارد .

آخرین اطلاعات مربوط به بیماریهای طیور در سال 2000 میلادی

 

تمام كشورهای جهان كه به صورت متمركز و گسترده مرغ را برای تامین پروتئین مورد نیاز انسان تولید می كنند ، خواه ناخواه با بیماری های مختلف طیور آشنایی دارند . برخی از كشورها با مشكلات بیشتری نسبت به كشورهای دیگر دست به گریبان هستند ، اما جالب توجه این است كه بیماری هایی وجود دارند كه در همه جای دنیا یافت می شوند، در حالی كه برخی دیگر در همه جا دیده نمی شوند و یا اگر دیده شوند ، ناشناخته باقی مانده و موجب مشكلات اصلی می شوند .

در سال 2000 مهمترین موضوعی كه در سطح جهانی در بهداشت صنعت مرغداری مطرح شد، عبارت بود از منع استفاده از آنتی بیوتیكها در خوراك دام . به عنوان یك نتیجه گیری ، می بینیم اروپا و آمریكا به سمت منع استفاده از آنتی بیونیك درمانی پیش می روند .زنگ خطر توسط آدم هایی كه معتقدند مصرف آنتی بیوتیكها در مرغداری های صنعتی به عنوان محرك رشد باعث مقاومت انسان نسبت به آنها می شود ، به صدا در آمده است .بطور رسمی رابطه ای بین این دو موضوع یافت نشده است . با این وجود دلیل خوبی است بر این كه بتوانیم خطرات ناشی از آن را در ارتباط با بهداشت عمومی به حداقل برسانیم .محدود نمودن مصرف آنتی بیوتیك ،حیوانات را نیز در مقابل درمان آنتی بیوتیكی – چه اكنون و چه در آینده – بیمه می نماید . منع استفاده از آنتی بیوتیك هایی كه برای تسریع هضم گوارشی بكار برده می شدند ، این نتیجه را در پی داشت كه توجه مرغداران به biosecurityدر كنار مهارت های مدیریتی معطوف گردید .تجربیات نشان می دهد كه حذف آنتی بیوتیك ها ممكن است اثرات منفی در سلامتی طیور بر جای گذارد ، زیرا میكروار گانیزم هایی كه تا به حال تحت فشار آنتی بیوتیك ها بوده اند با فرصتی كه ناگهان برای آنها بوجود می آید ، رو به تزاید گذاشته و عوارضی را ایجاد می نمایند .به نظر می رسد یكی از آن ها clostridium enteritisباشد كه هر از گاهی در مرغداری های اروپا بروز می كند.

Virginiamycin ،spramycinوzincbacitracinاز دسته آنتی بیوتیكهایی هستند كه مصرف آنها در كشورهای اروپایی منع شده است . این در حالی است كه هنوز در مورد Avoparcinشك و تردید باقی مانده است . كشور آمریكا در این زمینه سیاست های خاص خود را دنبال می كند كه در این مقاله به آن اشاره خواهد شد .

اوضاع و شرایط بیماریهای بومی :

 

بسیاری از كشورهای جهان ، غالبا میزبان انواع و اقسام بیماری ها هستند . می توان بیماری هایی را كه به باروری و سود آوری صنعت طیور ضربه می زند، یك مصیبت دانست ; زیرا با قطع كامل تولیدات و یا كاهش فرسایشی میزان رشد و قابلیت زیستی و تولید تخم مرغ و غیره موجب تلفات شدید می شوند . در واقع بسیاری از مناطقی كه صاحب مرغداری های صنعتی هستند ، بیماریهای عفونی و انگلی به صورت بومی در آمده است .بیماری كوكسید یوز در گله های نابالغ در تمام كشورها و مناطق مختلف به صورت یك امر عادی در آمده است . از بیماریهای دیگر می توان سندرم توقف رشد را نام برد كه عامل آن ریو ویروسها ست (reovirus)و یا سندرم Hydropericardium hepatitisبا عامل Adenovirus(كه در بعضی از كشورها از پیشرفت آن پیشگیری به عمل آمده اما بیماری به دلیل جابجایی گله های مادر و پرسنل همچنان منتشر می گردد.)نیوزلند یكی از مصون ترین كشورهاست كه صنعت مرغداری آن به طور بومی عاری از بیماری های ویروسی می باشد (به استثنای بیماری مارك ) به دلیل بالا بودن سطح biosecurityو برنامه های فشرده و دقیق برای ریشه كنی بیماریها ،برخی از كشورهای صنعتی بیماری های ناشی از مایكوپلاسما ها ، گروه Dسالمونلایی (بیماری پلورم و تیفویید مرغان ) ، بیماری نیوكاسل و بیماری بسیار مسری آنفولانزا را محدود نموده اند . در بعضی از مناطق عوامل مختلف بیماری زایی وجود دارند كه باعث خسران زیادی در این صنعت می گردند. عفونت ویروسی بیماری bursalدر اروپای شرقی ، آسیا و آفریقا به صورت بومی در آمده است ولی این بیماری از آمریكا محو شده است . در بسیاری از مناطقی كه تخم مرغ و گوشت بطور متراكم تولید می شوند ،اشكال مختلف عفونت ویروسی برونشیت پدیدار است كه مسؤل عفونت دستگاه تنفسی در گله های گوشتی بوده و باعث كاهش تولید تخم مرغ و پائین آمدن كیفیت پوسته در مرغ مادر و مرغ های تخم گذار صنعتی می باشد . بیماری برونشیت اولین بار در سال 1345 در ایران توسط موسسه رازی گزارش داده شد. در حجم صنعتی ، بیماری ها را با هم می آمیزند . عوامل عفونت زایی چون بیماری مارك و برونشیت كه از عوامل بازدارنده سیستم ایمتی می باشند، زمینه را برای ابتلای گله به ویروس های تنفسی مثل برونشیت ،نیوكاسل و لارنگو تراكئیت آماده می سازند.

میكروارگانیزم های حاد فرصت طلبی چون Ecoliاغلب باعث پیچیده تر شدن اوضاع می شوند.

ضربه اقتصادی وارده مستقیما به یك عامل بیماریزا محدود نمی شود .شیوع خفیف بیماری آنفولانزا كه در نیوانگلند و ایالت های تابع تعاونی میدـآتلانتیك آمریكا دیده شده ، به نظر می رسد از نظر كلینیكی اهمیت چندانی نداشته باشد ، با این وجود دولت فدرال و مقامات محلی ، پول قابل توجهی در این راه صرف كرده و برای ریشه كنی بیماری ها كه صادراتی به ارزش 2 هزار میلیون دلار در سال را دچار بحران می سازد ، تلاش می نمایند.

صنعت مرغداری در مجموع 200 میلیارد در سال را صرف مبارزه با بیماری كوكسید یوز می كند. هزینه های واكسیناسیون و درمان با آنتوبیوتیك ها , واكسن ها و اقدامات مربوط به biosecurityبرای حفظ سلامتی گله ها , ممكن است به 3 هزار میلیون دلار در سال بالغ گردد.

اهمیت شیوع و ظهور بیماری ها :

 

بیماری آنفولانزای مرغی (نوع H9) با بیماریزایی متوسط ,مسئول زیان های زیاد در پاكستان ,ایران و كشورهای معینی در خاورمیانه شناخته شده است .أنفولانزای مرغی با بیماریزایی خفیف (H7) , در مناطق دور افتاده در نیوانگلند و ایالت های تابع تعاونی مید أتلانتیك أمریكا گزارش شده است .ردیابی و كشتار جمعی در جهت ریشه كنی , این بیماری را به شدت كنترل نموده است. در خلال سه سال گذشته , توانستند از شیوع أنفولانزای نوع H6با بیماریزایی خفیف كه در گله های تخم گذار در كالیفرنیا ظاهر شده بود, جلوگیری به عمل أورند.

Infectious bursal disease: بیماری بورسا به تنهایی و یا به همراه با بیماری مارك , به عنوان عامل ضدعفونی مارك, به عنوان عامل عقونی كه می تواند از تشكیل و حضور پادتن جلوگیری كند, در جهان شناخته شده است . بیماری بورسا با ویژگی بیماریزایی بالا , بومی آسیایی, خاورمیانه و اروپای شرقی است . نبود برنامه های صحیح برای واكسیناسیون جامع و موثر, موجب می شود كه آن مناطق با ضررهای شدیدی روبرو گردند . رده های مختلفی از عوامل عفونی بورسا(Deaware) از Aتا Eدر آمریكا و احتمالا در مكزیكو و آمریكای مركزی یافت می شوند . تزریق واكسن های نوع هومولوگ برای محافظت گله ضروری است .

نیوكاسل :

 

بیماری سریع الانتقال نیوكاسل در مناطق آسیایی , آفریقایی و اروپای شرقی وجود دارد . بیماری در یك دوره بشدت شیوع یافته كه احتمالا آن را از ضعف قدرت واكسیناسیون و جابجایی گله می دانند كه عوارض كلنیكی مشخصی را ظاهر می سازد.

Hydropericardium-hepatitis syndrome(HHS) :

 

بیماری HHSدر اوائل سال 1990 از پاكستان سردر آورده و در حال حاضر در مكزیك ,شیلی ,اكوادور و پرو یافت می شود . این بیماری در هندوستان شایع است و در عراق آن را تشخیص داده اند و نیز مشكوك به وجود آن در هلند هستند. بیماری با تزریق واكسن هومولوگ غیر فعال به گله گوشتی و پولت جایگزین بین سنین 14 تا 21 روزگی كنترل خواهد شد.

سندرم Malabsorption:

 

این عارضه را به گونه ریوویروس ها نسبت می دهند كه در لهستان , مصر , ‌‌‌‌‌‌آفریقای جنوبی و آمریكای مركزی تشخیص داده شده است . عامل بیماری از طریق گله مادر به نسل بعدی منتقل می شود كه به سوء جذب و هضم غذایی حاد در روده منجر می گردد . خطر انتقال بیماری به صورت تماس مستقیم در اوایل دوره پرورش به توقف رشد منجر می گردد (بیماری stuntng) اپیدمیولوژی و كنترل بیماری هنوز تحت بررسی است , ولی به نظر می رسد نابود كردن بیماری در گله های مادر با تقویت قدرت ایمنی علیه ریوویروسها , افزایش سطح ایمنی حیاتی و گندزدایی آشیانه ها , از شدت بیماری خواهد كاست . تلفات و توقف رشد در سطح بالا در شمال كالیفرنیا و ایالت مجاور آن گزارش گردید . به احتمال زیاد این عارضه در اصل ریشه چند عاملی دارد كه ممكن است عواملی چون ریوویروس ها همراه با آدنو ویروس ها (كه بازدارنده سیستم ایمنی و مسئول آنتریت هموراژیك تلقی شده است ) و آرنوویروس ها و احتمالا اشرشیا كلی حاد در هم آمیخته باشند .

سالم ترین مكان در جهان :

 

كشور نیوزلند یكی از سالم ترین كشورها از نظر عفونت های میكروبی در جهان شناخته شده است (disease-free) كه تلفات مرغ ها در آن , تنها به عوارض متابولیكی و استخوانی و نكروز روده ختم می گردد . كشور برزیل مدعی داشتن بالاترین سطح ایمنی حیاتی است و در مبارزه با بیماری های بومی از برنامه های واكسیناسیون موثری برخوردار است كه متوسط تلفات موجود در آن , 5 درصد گزارش شده است . كشور آمریكا و اروپای غربی , عاری از ویروس حاذ نیوكاسل و آنفلوانزای حاد مرغی است و در سیستم صنعتی اكثر عملیات , منجر به زدودن عفونت های سالمونلایی و مایكو پلاسمایی شده كه توان ماندگاری جوجه های گوشتی را تا مرز 95 درصد افزایش داده است .

در جهان آینده مبارزه با بیماری , بر پایه جداسازی و تعیین صفات اختصاصی و استفاده از مهندسی ژنتیك به عنوان عوامل جانشین واكسنها به خصوص در بیماریهای بورسال , برونشیت عفونی و لارنگوتراكئیت استوار خواهد بود . این كار ضرورت استفاده از واكسن های با منشاء ویروسی را منتفی می سازد . بایستی بیشترین تاكید بر روی عوامل عفونی بازدارنده سیستم ایمنی كه مانع تشكیل آنتی بادی شده و در نتیجه زمینه را برای ابتلاء به ویروس های تنفسی و عفونت های ثانویه در گله توسط باكتری های فرصت طلب فراهم می سازد , متمركز گردد.

طرقه دادن واکسن آشامیدنی

 

آماده سازی قبل از واکسیناسیون :

 

1- طیور را از آب محروم کنید تا تشنه شود . بسته به سن طیور و شرایط آبو هوایی دوره محرومیت از آب بین 3 تا 5/1 ساعت متغییر است .

2- مخزن آبی و آبخوری ها را تخلیه کرده و بدمن استفاده از مواد ضدعفونی کننده هر یک را کاملا شسته و تمیز نمایید

3- آب تمیز ، خنک و با کیفیت مناسب باید مورد استفاده قرار گیرد . phآب باید بین 5/5 تا 5/7 باشد

4- آب عاری از کلر( برای خنثی کردن کلر از 16 میلی گرم تیوسولفات سدیم یا 5/2 گرم شیر خشک بون چربی یا قرص سوامیون استفاده میشود ) یا سایر مواد ضدعفونی کننده یا هر نوع یون فلزی ( بویژه یون آهن ) باشد زیرا این مواد میتوانند ویروس واکسن های زنده را غیر فعال کنند .

5- هنگام مخلوط کردن از هم زن غیر فلزی استفاده کنید و جنس ظروف آب خوری غیر فلزی و پلاستیکی باشد .

6- واکسن آماده هر چه سریعتر باید مصرف شود . نکته : از تماس واکسن رقیق نشده با هوا جلوو گیری شود بنابرابن پس از برداشتن سر پوش فلزی ، درب ویال واکسن را در زیر سطح آب باز کنید .

7- مقدار آب مورد نیاز بر حسب تعداد طیور و گرماییآب و هوا محاسبه میشود .

 

سن (هفته )

لیتر (به ازای هر  هزار جوجه )

2

14

3

21

4

28

 

 

 

8-محلول واکسن باید حداقل 5/1 ساعت در دسترس طیور قرار گیرد . که بیشتر از 3 ساعت مجاز نمیباشد

بعد از واکسن

9-بعد واکسن آب مانده در مخزن و لوله ها با آب خنثیو فراوان شستشو گردد .

10- تا روز بهد از واکسیناسیون از پمپ کلر استفاده نشود و فیلتر ذغال فعال شده برداشته نشود .

 

قرص جوشان سوامیون

 

قرص آبی رنگ جوشان که در واکسیناسیون از طریق آب آشامیدنی استفاده میشود .

خصوصیات

 

1- سوامیون در مدت 5 دقیقه در آب 20 درجه حل میشود و در عرض 10 دقیقه قدر به خنثی سازی کامل کلر آب میباشد .

2- سوامیون رنگ محلول واکسن را آبی میکند و کنترل توزیع واکسن را در سطح گله مقدور میسازد در حالی که بر خواص دارویی واکسن تاثیر منفی نمیگذارد .

3- زبان و چینه دان به مدت 2 ساعت تحت تاثیر رنگ آبی است که از دریافت واکسن توسط جوجه ها میتوان از این طریق مطمئن شد .

4- در مواردی که احتمال خطر خنثی سازی ویروس واکسن توسط کلر آب وجود دارد میتوان بعد از واکسیناسیون مجددا سوامیون را در آب مصرفی طیور استفاده کرد .

میتوان در انتهای واکسیناسیون میزان توزیع و دریافت واکسن را به روش زیر کنترل کرد .

1-100 پرنده را به صورت زیر انتخاب کرده و رنگی بودن زبان و چینه دان آنها را بررسی کنید .

پرورش در بستر : 4 گروه 25 تایی از نقاط مختلف سالن را بررسی کنید

پرورش در قفس : 10 پرنده از 10 قفس در نقاط مختلف سالن را بررسی کنید .

اگر درصد مواد رنگی مشاهده شده بالاتر از 90% باشد ، توزیع واکسن مناسب بوده است .

واکسن گامبورو

 

بیماری عفونی بورس یا گامبورو یک بیماری کاملا مسری و با کاهش عملکرد در بازدهی گله و یا مرگ و میر بالا باعث ضرر های اقتصادی هنگفتی در صنعت طیور میگردد.

عامل بیماری یک بیرناویروس است و بافت هدف آن فولیکول های لنفاوی بورس فابرسیوس میباشد .

نوع ویروس :

 

کلاسیک : شکل بالینی بیماری گامبرو حاصل از سویه کلاسیک در سن بالاتر از 3 هفتگی مشاهده می گردد . این سویه دارای قدرت بیماری زایی متوسط بوده و بدون مرگ و میر قابل توجهی باعث کاهش عملکرد در بازدهی گله و به هم خوردن یکنواختی در سطح گله میگردد .

فوق حاد : سکل بالینی بیماری گامبرو حاصل از سویه های بسیار حاد آن (vvIBDV) در سن پایین تری وقوع می یابد و با مرگ و میر بسیار شدید تری همراه است .

جوجه ها به واسطه آنتی بادی های انتقال یافته از مادر در مقابل ویروس های مزرعه ای گامبرو محافظت میشوند و این ایمنیت نیز باعث خنثی سازی واکسیناسیون زودتر از موعد واکسن میشود . واکسن IBDLبا توانایی عبور از سطوح بالای ایمنی مادری امکان واکسیناسیون زود هنگام را فراهم میسازد . این قابلیت به خاطر قدرت تکثیر سریعتر این سویه واکسینال مقدور میگردد.

IBDLیک واکسن گامبرو اینتر مدیت پلاس با سویه کلاسیک تولید شده .

قابلیت :

 

قابلیت تکثیر سریع سویه واکسینال ................سرعت در پاسخ ایمنی و ایجاد محافظت در مقابل ویروس گامبرو مزرعه ای

توانایی عبور از سطوح بالای ایمنی مادری ............ توانایی ایجاد ایمنی قبل از تقابل با ویروس بسیار حاد مزرعه ای

توانایی پخش ویروس واکسینال ................. دریافت ویروس واکسینال توسط همه پرندگان

مناسب ترینن رمان واکسن :

 

زمان واکسیناسیون با در نظر گرفتن مقداری ایمنی مادری گله و نیمه عمر آنتی بادی و نوع گله اندازه گیری میشود. با گرفتن تیتر الیزا از جوجه زمان واکسیناسیون را مشخص کنید . واکسیناسیون زودتر از موعد باعث خنثی شدن ویروس واکسن با آنتی بادی مادری میشود .

و واکسیناسیون دیرتر از موعد باعث میشود ویروس مزرعه ای قبل از ویروس واسینال وارد عمل شود .

واکسیناسیون بعد از 10 روزگی بلامانع میباشد .

بهترین روش برای انجام واکسن آشامیدنی است که روش آن توضیح داده میشود .

واکسن نیوکاسل - اسپری

 

1- واکسن نیوکاسل و روش اسپری ۲- واکسن گامبرو ۳- روش آشامیدنی ،.

واکسن نیو کاسل vitapast lسویه اپاتوژنیک انتروتروپیک ویروس نیوکاسل . نسل جدید واکسن نیوکاسل که اثر گذاری و بی خطری قابل ملاحظه ای در مقایسه با سویه های قبلی دارد ، بدون آسیب بر روی مخاط نای ، قابل اسپری در جوجه یکروزه بدون واکنش بعد از واکسیناسیون . بهترین روش برای استفاده از این واکسن اسپری میباشد . ویروس واکسن با تحریک غدد هاردین به سرعت باعث ایجاد ایمنی قوی و موضعی میشود . مقاومت واکسن در دمای 20 تا 30 درجه سانتیگراد با تیتر ثابت ویروس تا 3 ساعت میباشد .

نکته هایی در روش اسپری :

 

1- از دستگاه با فشار ثابت استفاده نمایید ( از دریچه تنظیم فشار و افشانههای متناسب با آن استفاده نمایید )

2- فقط از ظروف پلاستیکی مخصوص واکسن استفاده نمایید .

3- واکسن را در آب تمیز حل نمایید ( آب بدون کلرین و مواد ضدعفونی کننده )

4- با استفاده از آب جوشیده سرد شده یا از شیر خشک بدون چربی به مقدار 5/2 گرم در لیتر باقی مانده کلرین آب را خنثی کنید .

5- از آب با درجه حرارت حدود 20 درجه استفاده نمایید .

6- از مقدار 2/ تا 5/ لیتر به ازای هر 1000 جوجه در داخل جعبه و یا 5/ تا 1 لیتر به ازای هر 1000 جوجه روی بستر استفاده نمایید ( حجم آب مورد نیاز بر اساس شرایط آب و هوایی محیط متغییر است )

7- واکسیناسیون را در مواقع خنک مثل صبح زود انجام دهید .

8- انجام واکسیناسیون در پرندگان سالم توصیه میشود .

9- جوجه ها را در یک مکان محدود و یا داخل جعبه جمع کنید .

10- جریان هوای هیتر را قطع نمایید ، هواکش ها را خاموش کنید و روشنایی را کاهش دهید .

11- محلول واکسن را از فاصله 20 تا 30 سانتی متر بالاتر از سطح جوجه ها دو بار اسپری نمایید و در ضمن واکسیناسیون توجه جوجه ها را طوری جلب کنید تا با دهان باز به افشانه نگاه کنند .

12- 15 تا 30 دقیقه بعد از واکسیناسیون هواکش ها و هیتر ها را روشن نمایید و روشنایی را به اندازه قبل افزایش دهید .

روش مصرف

 

1 تا 7 روزگی اسپری درشت یا قطره چشمی

18 تا 21روزگی اسپری یا آب آشامیدنی

راهکارها جهت کاهش ازت مدفوع

 

1- مدیریت تغذیه و جیره نویسی برای کاهش دفع ازت

دفع نیتروژن و کاهش آمونیاک با استفاده از آنزیم در جیره و روشهایی مانند فراوری خوراک ، تغذیه مرحله ای ، کم کردن اتلاف آب و غذا میتواند صورت گیرد . تنظیم جیره بر اساس اسید های امینه مورد نیاز در مقایشه با پروتئین خام ، قادر به کاهش ازت دفعی از طریق کاهش کل ازت خواهد شد . مثلا اگر پروتئین جیره را 2 درصد کاهش دهیم ازت مدفوع طیور تا 16 درصد کاهش می یابد ولی میزان اسید امینه جیره ثابت باقی میماند . تاثیر به اشتها تنها به واسطه اسید امینه های خاصی محتمل است نه صرفا پروتئین خام . پروتئین خام با کاهش مصرف پروتئین میزان فضولات کاهش مییابد . مثلا اگر پروتئین از 17 به 14 درصد کاهش یابد Nدفعی از 2 به 5/1 گرم به ازای هر مرغ در روز تغییر میکند . جایگزینی متیونین ، لایزین ، تریپتیفان . ایزولوسین به میزان 4 درصد پروتئین خام مصرفی را کاهش میدهد بدون اینکه تولید و وزن تخم مرغ تغییر کند . حداکثر کاهش سطح پروتئین خام جیره به اندازه 3 تا 4 درصد امکان پذیر است در شرایطی که اسید امینه مصنوعی جایگزین شود . افزایش اسید های امینه سنتتیک به جیره باعث کاهش 5/8 درصدی دفع نیتروژن به ازای کاهش هر یک درصد پروتئین خام میشود .

2- تنظیم جیره با استفاده از اسید های امینه قابل هضم و کمپلکس آنزیمی

جوجه های گوشتی حدود 30 درصد از ماده خشک مصرفی ،25 درصد انرژی خام ، 50 درصد نیتروژن خوراک را از طریق ادرار و مدفوع از دست میدهند . که آنزیم ها قادرند مواد غذایی ضد تغذیه ای را تخریب و یا باعث افزایش قابلیت هضم اجزای جیره گردند که از این طریق باعث کاهش اتلاف انرژی و هدر رفتن اسید های امینه میگردند . در تنظیم جیره استفاده از قابلیت هضم اسید های امینه بسیار بهتر از اسید امینه کل و استفاده از قابلیت هضم ایلئومی نیز از هضم اسید امینه بهتر است . پس استفاده از هضم ایلئومی و اسید امینه قابل هضم و استفاده از انزیم ها باید مورد اهمیت قرار گیرد . لزوما آنزیم ها باعث افزایش قابلت هضم نمیشود بلکه ممکن است به دلیل مصرف کمتر پروتئین باشد .

3-استفاده از تغذیه مرحله ای

برا تخمین دقیق احتیاجات طیور عواملی مانند سن حیوان ، شرایط محیطی و تغیرات سالیانه پتانسیل ژنتیکی اهمیت دارد در روش های عملی مورد استفاده معمولا جیره اولیه 23 درصد ، جیره رشد 20 درصد ، و جیره پایانی 18 درصد پروتئین مصرف میشود . به طور معمول با افزایش سن پرنده میزان نیاز به مواد غذایی کاهش یافته که اگر همزمان با این کاهش میزان مواد مغذی کاهش پیدا نکند بخش اضافی این مواد به خصوص پروتئین ها مورد کاتابولیسم قرار گرفته و دفع میشود . پس باید تا حد امکان ترکیب مواد مغذی جیره با نیاز پرنده به مواد مغذی هماهنگ باشد . به همین جهت بایستی از تغذیه مرحله ای استفاده کنیم .

4- استفاده از مواد افزودنی

اسید های امینه در جوجه ها به اسید اوریک تبدیل میشود . آمونیاک یک تولید میکروبی است که برای سمیت دارد . بعضی از باکتری های تولید کننده آمونیاک باعث کاهش رشد جوجه میشوند و این کمبود را میتوان با افزودن 45 میلی گرم پنی سیلین در هر کیلوگرم جیره کنترل کرد . اسید بنزوئیکدر خوراک باعث کاهش آمونیاک و بهبود جزئی ضریب تبدیل خوراک میشود .

علاوه بر افزودنی های ضد میکروبی ، پروبیوتیک ها نیز باعث کاهش باکتری اورلیتیک میشود که از طریق کاهش phو همچنین ترشح مواد ممانعت کننده مانند باکتریوسین ها یا رقابت برای مواد غذایی و تقویت گیرنده های اتصالی از فعالیت باکتری های هیدرولیز کننده اوره جلوگیری کرده و باعث کاهش تولید آمونیاک میشود . برای جلو گیری از تولید آمونیاک در سالن های تخمگذار بر روی فضولات سوپر فسفات میپاشند .

استفاده از حواس پنجگانه در مدیریت طیور

 

1- بینایی :

اولین حسی که باید در گله استفاده نمود مشاهده رکورد ها و طرز عمل و وضع کلی جوجه ها و گله است که نشان دهنده بسیاری از واقیت ها در گله است . تاج ها رنگ پریده ، چشم های کدرو غیر شفاف ، ظاهر پر های غیر شفاف و پر های افتاده و ژولیده نشان دهنده وضعیت غیر عادی در گله میباشد . جمع شدن گله ، چرت زدن ، عدم تحرک گله ، آثار زخم و کانی بالیسم ، وجود انگل های خارجی مثل مایت را میتوان با استفاده از چشم تشخیص داد . مشاهده گردو خاک در لانه نشانه بد بودن تهویه و رطوبت زیادی میباشد . همچنین وضعیت مدیریت چگونگی استفاده از وسائل و تجهیزات ، نحوه کار آبخوری ها و دانخوری های اتوماتیک و میزان و تعداد آنها وضعیت ریزش آب از آبخوری و تعداد و نحوه کار تهویه هم چنین وضعیت غذا از نظر رطوبت و ککی بودن منظره ظاهری بستر .

2- حس شنوایی :

هرگونه صدای غیر عادی که در گله وجود داشته باشد نشانه مسئله ای در گله است . به عنوان نمونه وقتیکه در سالن جوجه ها حرارت کم است ، جوجه ها صدای مخصوص کوتاهی مانند جیر جیر کردن سر میدهند و بوسیله حس شنوایی میتوان به وجود بیماری های تنفسی در گله پی برد ، وجود عطسه ، سرفه ، صدای خرخر، و سوت کشیدن از بینی دلیل وجود بیماری های تنفسی در گله میباشد .

3- حس چشایی :

این حس هم به کمک بازدید کننده میرسد . قرقره کردن آب تا حدودی سنگین بودن آب را نشان میدهد ، همچنین چشیدن غذا کیفیت غذا را نشان میدهد . به خصوص چنانچه نمک آن زیاد باشد یا از پودر ماهی با کیفیت نا مناسب استفاده شده باشد .

4- حس بویایی :

بو کردن غذا و حس بوی غیر عادی در آن ، بوی کپک در غذا ، حس کردن بوی آمونیاک ، و سایر گازهای غیر عادی و خطر ناک در لانه به وسیله بینی و حس بویایی به بازدید کننده کمک میکند . معمولا در لانه آمونیاک نباید بلا فاصله بعد از ورود احساس شود . وجود آمونیاک در لانه میتواند دلیلی بر بد بودن تهویه و رطوبت زیاد بستر است .

5- حس لامسه :

چنانچه آب آشامیدنی لمس شود حرارت زیاد و حرارت کم آب را میتوان حس نمود . غذا و تعیین رطوبت آنها و همچنین لمس مرغ ها از هر نظر تعیین حرارت بدن وجود تب و غده ، به بسیاری لز مسائل میتوان پی برد . از اینرو بازدید روزانه گله توسط کارشناس نباید بطور سرسری انجام گیرد بلکه باید با دقت و حوصله انجام گیرد در این مورد باید از تمام احساس پنجگانه استفاده گردد در این صورت گله ای سالم و سر حال پرورش خواهیم داد .

یکنواختی رشد و وزن در گله گوشتی

 

یکنواختی در گله اهمیت زیادی داره به این دلیل که در کشور ما قیمت ها بر اساس میانگین وزن تعین میشه یکنواختی باعث میشه میانگین وزن گله مناسب و بالا رفته در نتیجه سوددهی هم بالا بره .

1.گله یکنواخت :

به گله گوشتی که حدود 78 درصد مرغ و 75 درصد خحروس آن دارای وزنی برابر 10 درصد کمتر یا بیشتر از وزن میانگین گله باشد گله یکنواخت گفته میشود .

رشد و افزایش وزن جوجه در هفته اول در مقایسه با هفته های بعدی بیشتر بوده و حدود 400درصد میرسد . یعنی از وزن 35 گرم در یک روزگی به 140 گرم در آخر هفته اول میرسد . در این شرایط اگر 25 درصد جوجه ها به جای رسیدن به وزن 140 گرم به 105 گرم برسد یعنی 300 درصد رشو کنند اختلاف رشد در گله با وزن 2 کیلو به مراتب بیشتر و به چند صد گرم میرسد که این اهمیت رشد یکنواخت در بدو ورود به سالن را نشان میدهد .

 

عوامل موثر در پرورش گله های یکنواخت

 

وزن خروس به طور طبیعی 150 – 200 گرم بیشتر از مرغ میباشد . در صورت پرورش جداگانه مرغ و خروس که امروزه توسط بسیاری از پرورش دهندگان در مزارع بزرگ صورت میگیرد میتوان این اختلاف رشد را به حداقل رسانیده و خروس ها را حدود یک هفته زودتر به کشتارگاه ارسال کرد .

2-یکنواختی وزن جوجه در شروع پرورش

جوجه های تولید شده از یک گله مادر میتوانند از نظر وزن متفاوت باشند ولی مسلما این اختلاف وزن در جوجه هایی که از چند گله مادر هستند بیشتر است . پرورش جداگانه جوجه ها با وزن های متفاوت و گله های متفاوت ، اولین و مهمترین قدم برای جلوگیری از رشد غیر یکنواخت در گله میباشد .

3-دهیدراتاسیون یا کاهش آب بدن در جوجه

علت اصلی کاهش آب بدن در جوجه توقف طولانی مدت آن در جوجه کشی است و از آن مهمتر ، فاصله زمانی دراز مدت انتقال آن از هچری به مرغداری به ویژه در شرایط هوای گرم است . 70 درصد وزن جوجه آب است لذا از دست دادن آب تاثیر زیادی در بدو ورود دارد . دسترسی جوجه به آب دان بلافاصله بعد از رسیدن به مرغذلری میتواند تا حدی اثرات آن را کم کند .

در شرایط دهیدراتاسیون شدید نوک جوجه را در آب فرو برده و یا تعداد آب خوری تا 50 درصد افزایش میدهد استفاده از شکر در آب نیز روشی برای کاهش شدت دهیدراتاسون در جوجه میباشد .

4-درجه حرارت

بعلت رشد ناقص پر ، در اوایل پرورش جوجه ها قادر به کنترل درجه حرارت بدن خود نمیباشد . بنابراین اعمال درجه حرارات مناسب محل پرورش و جلوگیری از نوسانات آن در هفته اول امری بسیار ضروری می باشد و باعث تجمع غیر یکنواخت جوجه ها در سالن شده و ترکم در بعضی از نقاط دسترسی به آب و دان برای تعدادی از جوجه ها مشکل میکند .

5- تهویه

بر خلاف تصور برخی مرغدارن جوجه از همان ساعات اولیه نیز احتیاج به تهویه در حد نیاز را دارد . تا مانع از گازهای انیدرید و آمونیاک در سالن بویژه سطح بستر گردد که این اتفاق به دلیل حساسیت فوف العاده مخاط تنفسی جوجه موجب آسیب مخاط شده و اثرات آن در هفته های بعد بصورت عفونت میشود .

استفاده آمونزیم در سطح بستر همزمان با شروع پرورش جوجه مانع از تولید گاز آمونیاک شده و نتیجه آن کاهش ضایعات مخاط تنفسی و ریه و کاهش عفونت های ثانویه ، نیاز کمتر داروهای ضد میکروبی و یکنواختی رشد در گله خواهد شد .

6- تعذیه انتخابی

جوجه ها به طور غریزی ذرات درشت تر دان نظیر ذرت و گندم را به ذرات ریزتر ترجیح میدهند که این امر سبب بهم خوردن تعادل تغذیه ای میگردد. از طرف دیگر ، جوجه در روزهای اول قادر به تغذیه از ذرات بیش از حد درشت نیز نمی باشد و لذا دان جوجه باید دارای دانه بندی تا حد امکان یکنواخت و مناسب باشد تا جوجه بتواند بصورت مساوی از تمام مواد تشکیل دهنده دان استفاده کند .

7-تراکم و کمبود فضای دان خوری و آب خوری

در حالیکه تراکم کم مقرون به صرفه نیست ، وجود تراکم بویژه در هفته اول میتواند سبب بروز غیر یکنواختی گردد . وجود تراکم توام با کمبود فضای کافی دان خوری و آب خوری اثر مضاعف در کاهش رشد و بروز غیر یکنواختی در وزن گله خواهد داشت .

8- کیفیت دان

کمبود های تغذیه ای و عدم تعادل در مواد ضروری دان در جوجه تاثیر بسزایی در رشد اولیه و به تبع آن رشد نهایی گله خواهد داشت . بعلت حساسیت فوق العاده جوجه ها به کیفیت مواد اولیه و از جمله آلودگی این مواد با سموم قارچی ، استفاده از مواد مرغوب و سالم که عاری از الودگیهای قارچی و میکروبی باشند امری ضروری است . تعادل مواد اولیه ضروری در دان جوجه نظیر ویتامین ها و مواد معدنی و اسید امینه ها و روابط بین انرژی و پروتین باید به دقت در نظر گرفته شود .

نتیجه :

 

1-رشد و وزن یکنواخت گله گوشتی سبب افزایش سوددهی میگردد .

2- بروز پدیده رشد غیر یکنواخت از بدو جوجه ریزی در سالن شروع میگردد.

3- با اعمال مدیریت صحیح ، در 90 درصد از موارد میتوان گله ای یکنواخت پرورش داد.

كیفیت مرغ گوشتی

 

كیفیت مرغ گوشتی مسئله‌ای پیچیده و در برگیرنده جوانب مختلف است. به عنوان مثال شكل بدن، بازدهی گوشت سینه و كیفیت گوشت از جنبه‌های مهم موثر در كیفیت مرغ گوشتی هستند. با وجود عوامل تنظیم كننده متعددی كه برای دستیابی به این كیفیت وجود دارند، تغذیه به ویژه تاثیر متقابل تغذیه و سایر عوامل محیطی و ژنتیكی نقش مهمی در این میان ایفا می‌كنند.

در این مقاله سه مثال برای تصویر كردن راههای مختلف اصلاح یا كنترل كیفیت مرغ گوشتی آورده شده است. این سه مثال نكات زیر را در بر می‌گیرند:

1. تاثیر متقابل اسیدهای آمینه جیره غذایی و ژنوتیپ

2. چربیهای تغذیه‌ای و تركیب اسید‌های چرب در مرغ

3. تغذیه اولیه جوجه‌های تازه از تخم در آمده

1. تأثیر متقابل اسید‌های امینه تكمیلی جیره غذایی و ژنوتیپ

اسید‌های آمینه از شاخص‌های عمده اجزای گوشت مرغ می‌باشد، به نحوی كه چربی شكم و بازدهی گوشت سینه تحت تاثیر سطح این مواد در خون قرار می‌گیرد. از میان اسید‌های آمینه، لیزین با تاثیرات ویژه برروی تركیب لاشه شناخته شده است. كمبود لیزین منجر به تحلیل بیشتر عضلات سینه در مقایسه با سایر عضلات بدن می‌شود. نتایج مقدماتی در تحقیقات نشان داده‌اند كه كمبود لیزین همچنین بر با كاهش PHو قابلیت نگهداری آب بر كیفیت عضلات سینه تاثیر سو می‌گذارد. تركیب بدن مرغ گوشتی را همچنین می‌توان توسط تكنیك‌های انتخاب ژنتیكی اصلاح نمود به نحوی كه كارخانه‌های اجداد با اتخاب‌های ژنتیكی، ژنوتیپ‌هایی تجاری ایجاد كرده‌اند كه در جهت افزایش بخشهای اصلی در لاشه همراه با بازدهی بیشترگوشت سینه و چاقی كم‌تر اصلاح شده‌اند. حال سؤال این است كه چگونه پاسخ بدن به اسید آمینه تكمیلی تحت تأثیر انتخاب ژنتیكی قرار می‌گیرد. مقایسه بین نژادهای سبك و سنگین تأثیر متقابل ژنوتیپ و تغذیه را نشان می‌دهند. در واقع مرغهایی كه از نظر ژنوتیپ سبك هستند بیش از مرغهای چاق به رژیم‌های حاوی پروتئین خام كمتر یا اسید آمینه ضروری كمتر حساسیت نشان می‌دهند . همچنین استفاده از اسید‌های آمینه رژیم غذایی توسط ژنوتیپ لاغر بهتر انجام می‌گیرد. این مسئله توسط پژوهش‌های متعدد تایید شده است

2. چربیهای غذایی و تركیب اسیدهای چرب در مرغ

چربیها و روغنها در رژیم غذایی طیور در درجه اول به عنوان محتویات پر انرژی رژیم مطرح هستند. هر چند كه اسید‌های چرب غذایی نقش مهمی در تركیب اجزای لاشه مرغ گوشتی ایفا می‌نمایند. تركیب شیمیایی چربیها و روغنها بسیار متغیر می‌باشند. روغنهای گیاهی دارای اسید چرب اشباع نشده بیشتری نسبت به چربی حیوانی می‌باشند.

به طور واضح نوع چربی اضافه شده به رژیم تأثیری عمیق برروی تركیب اسید چرب در چربی شكم دارد. در واقع تركیب اسید چرب در چربی شكم ارتباط نزدیكی با چربی‌های غذایی دارد.

همچنین به شیوه مشابهی محتوای اسید چرب در چربی عضلات منعكس كننده تركیب چربی تغذیه‌ای می‌باشد. بنابراین امكان این مسئله وجود دارد كه گوشت مرغ را با اسید‌های چرب خاص. مانند روغن ماهی، كلزا یا تخم كتان در رژیم تقویت نماییم. از نقطه نظر تغذیه‌ای این مسئله در تغذیه انسان هم جالب است كه سری اسید‌های چرب ذكر شده اثر حفاظتی در مقابل بیماریهای قلبی-عروقی نظیر تصلب شرایین یا ایجاد لخته در عروق ( ترومبوز ) دارند. با این وجود تقویت و غنی سازی یاد شده منجر به ایجاد چربیهای مایع بیشتری می‌گردد كه از نظر بصری و از نظر تكنولوژیك برای كیفیت گوشت مرغ مضر می‌باشند. از آنجایی كه اسید‌های چرب اشباع نشده بخصوص اسید‌های چرب اشباع نشده به اكسید شدن بسیار حساس می‌باشند كیفیت حسی این محصول هم ممكن است تغییر نماید (بو و طعم). برای غلبه بر این مشكل می‌توان به رژیم غذایی مرغ ویتامین Eاضافه نمود كه یك ماده ضد اكسیده كننده (آنتی اكسیدان) است.

نكته قابل نتیجه گیری این كه با این هدف كه نیازهای كیفی گوشت مرغ برای كشتارگاهها و مصرف‌كنندگان برای كشتارگاه و مشتریان برآورده گردد می‌توان محتوای اسید چرب لاشه را در مرغها اصلاح نمود.

3. تغذیه اولیه در جوجه‌های تازه از تخم در آمده

مرغ گوشتی از لحاظ فیزیولوژیك در حال حاضر در زمان سریعتری به وزن كشتار می‌رسد و هفته اول پس از هچ سهم بزرگتری از كل دوره زندگی مرغ را تشكیل می‌دهد (20% ). در عمل فرایند‌های جوجه‌كشی و حمل جوجه با تأخیری 10 تا 60 ساعته در تغذیه جوجه همراه است. -هرچند كه به نظر می‌رسد مواد غذایی موجود در باقیمانده زرده كه در طی دوره جنینی استفاده نشده برای تأمین غذا در طی دوره بی غذایی مفید باشد ولی این منبع سهم ناكافی در نیاز‌های تغذیه‌ای برای نگهداری و رشد در جوجه‌های گوشتی دارد. در یك برررسی تحقیقی بر روی جوج‌هایی كه با تأخیر 48 ساعته در تغذیه مواجه بوده‌اند، مشخص شد كه رشد كلی بدن جوجه‌ها تا زمان شروع تغذیه با تأخیر همراه بود و وزن بدن در 6 روزگی 25% كمتر از جوجه‌هایی بود كه تغذیه اولیه در آنها شروع شده بود.

به علاوه تأخیر در شروع تغذیه در روزهای اول زندگی در رشد عضلانی به ویژه در عضلات سینه تاثیر می‌گذارد به نحوی كه وزن عضله سینه در جوجه‌هایی كه 48 ساعت اول پس از هچ با گرسنگی مواجه‌ بوده‌اند در 4 روزگی به 50% وزن مطلوب می‌رسد.

تغذیه زودرس جوجه‌های تازه از تخم درآمده توجه زیادی را در دهه گذشته به خود جلب كرده است. شروع تغذیه پس از دوره بی‌غذایی به برای جبران عقب ماندگی وزن‌گیری در وزن بدن یا وزن عضلات سینه كافی نیست و به تمهیدات بیشتری برای جبران این عقب‌ماندگی نیاز است. گرسنگی در زمان بحرانی رشد جوجه‌ها ممكن است اثرات دراز مدت در كارایی و تشكیل گوشت داشته باشد به همین علت تغذیه زودرس پس از درآمدن جوجه‌ها برای كاهش این سوء ‌اثرات توصیه می‌شود (برای مثال اضافه كردن غذا به جعبه‌های حمل جوجه). همچنین تغذیه زودرس ممكن است پس از دوره گرسنگی بر روی عوامل محیطی و تغذیه‌ای كه در رشد جوجه‌ها موثر هستند نقش داشته باشد. تلاش بر این است كه رژیم‌هایی فراهم شود كه بتواند به شكل جزیی یا كلی بر نتایج تاخیر تغذیه تاخیری غلبه نماید و به همین علت درك عواقب زودرس و تأخیری در رشد عضلات و متابولیسم بدن مرغ ضروری می‌باشد.

مواردی كه مطرح گردیدند بایستی برای كل دوره تولید تصمیم داده شود. هدف با تحول جاری در اولویت‌های پرورش مرغ گوشتی تولید مرغهای سنگین‌تر با میزان رشد سریعتر نیست - كه منجر به ایجاد مرغهایی با میزان چربی بالا و مشكلات متابولیك و اختلالات پا ناشی از آن می‌شود - بلكه هدف كنترل رشد عضلانی و وزن بدن ( به خصوص در عضلات سینه ) در كل دوره زندگی مرغهای گوشتی است. بنابراین بایستی با اتخاذ استراتژی‌های تغذیه‌ای تغذیه مرغها به حد مطلوب برسد. یك رویكرد كه در این مقاله نیز به آن اشاره شده است تنظیم كوتاه و میان مدت گردش كار پروتئین و جایگزین آن در بدن است. در عمل منظور از این فعالیتها، معرفی دیدگاههای جدید در كنترل تغذیه مرغهای گوشتی جوان است كه شامل سه مرحله می‌گردد: تحریك زودرس در طی هفته اول، محدودیت رژیم از هفته اول تا سوم و به دنبال آن مطلوب رسانی تغذیه با در نظر گرفتن صرفه اقتصادی پس از هفته سوم. با این الگو تعیین كمی و كیفی تاثیرات تغذیه بر كارایی، فرم بدن و كیفیت گوشت نیاز به اندازه‌گیری‌های دقیق دارد.

نگاهی به صنعت مرغداری کانادا

 

I.T.P: صنعت مرغداری کانادا دارای بخشهای گوناگون کاربردی و رقابتی است. بخش عظیمی از صنعت مرغداری کانادا به امرپرورش و تولید مرغ و بوقلمون اشتغال دارند و واحدهای کوچکی نیز در امر پرورش سایر طیور مشغول هستند که محصولات پرورشی این صنعت در کانادا را تنوع می بخشند. از آن دسته می توان به شترمرغ ، شترمرغ استرالیایی و رئآ( نوعی پرنده) اشاره کرد که از این طیور برای تولید گوشت قرمز، پوست و روغن استفاده می شود . روغن استخراجی از این طیور بهترین ماده اولیه در تولید لوازم آرایشی است.

اردک ، غاز، پرندگان جهت برنامه های شکار برای شکارگاههای گوناگون مانند قرقاول ، کبک ، مرغ شاخدار، بلدرچین از جمله پرندگانی هستند که در مجموعه صنعت مرغداری کانادا پرورش داده می شوند. پروش این پرندگان در صنعت طیور کانادا آغاز شده و به یک ثبات اقتصادی نیز رسیده است و سرمایه گذاران نیز تصمیم به توسعه آن دارند و با حمایت شرکت های بازرگانی کانادا به تازگی صادرات اینگونه محصولات نیز آغاز شده است.

بر اساس گزارش اداره آمار کانادا فهرست کشورهایی که مرغ و محصولات تولیدی مرغداری و صنایع تولیدی وابسته به صنعت مرغداری را از کانادا وارد می کنند به بیش از 86 کشور بالغ می گردند که این امر نشان دهنده اهمیت این صنعت در اقتصاد کانادا را گوشزد می نماید.

کانادا اکنون قابلیت تولید انواع گوشت و گوشت مرغ به روش حلال برای تمامی ادیان را دارد و مراکزی را جهت نظارت بر سفارش کشورهایی که دارای قوانین خاص دینی برای کشتار مرغ هستند را ایجاد نموده است تا رضایت این کشورها را در تأمین گوشت مرغ این کشورها تأمین نماید.

بر اساس آمار تقریبی 5000 شرکت بازرگانی در تجارت محصولات صنعت مرغداری در کانادا مشغول به فعالیت می باشند. اداره آمار کانادا گزارش داده است که بر اساس آمار، مؤسسات و شرکتهای تولیدی فعال در صنعت مرغداری کانادا به شرح زیر مشغول به فعالیت می باشند: 121 شرکت در زمینه مرغ تخم گذار ، 140 کارخانه تولید دان، 116 شرکت تولید کننده مکمل غذایی و 42 شرکت تولید کننده دارو.

تولید و پرورش و آماده سازی محصولات مرغداری در میان شاخه های گوناگون کشاورزی کانادا بزرگترین بخشی می باشد که در آن از مدرن ترین ماشین آلات و اتوماسیون کشاورزی استفاده شده و در سالهای آتی نیز نوید ادامه روند مدرنیزاسیون را می دهد. یک فرد حقیقی در کانادا می تواند فعالیت مرغداری خود را با راه اندازی یک واحد مرغ گوشتی با حداقل تعداد 000/50 جوجه یکروزه آغاز نماید ( این مقدار جوجه ریزی نه آنکه باب میل تولید کننده باشد، بلکه دولت کانادا صرفاً به این میزان حداقل قانع می شود و مجوز تولید را صادر می نماید و با متقاضیانی که از این مقدار کمتر تقاضای تولید داشته باشند، پروانه تولید صادر نمی نماید و از آغاز فعالیت آنها جلوگیری می نماید) که با این ظرفیت، تولید کننده اجازه دارد 7 مرتبه در سال جوجه ریزی داشته باشد و درطول یک سال 640 تن گوشت مرغ تولید نماید. صنعت مرغداری کانادا بسیار به ماشین الات و تجهیزات نوین وابسته است و کلیه کارخانه های زنجیره ای در این کشور بطور هماهنگ سعی در به روز کردن و مدرن سازی خود دارند تا حلقه ای از زنجیره این صنعت از سایر حلقه ها عقب نماند، بعنوان مثال می توان به روند مدرن سازی کشتارگاه های کانادا اشاره نمود که در آخرین مدرن سازی سرتاسری در این کشتارگاهها ظرفیت کشتار و بسته بندی آنها به میزان 25000 مرغ گوشتی در ساعت افزایش یافته است .

برای رسیدن مرغ آماده ازتولید کننده به دست مشتری یا مغازه های عرضه کننده گوشت مرغ در کانادا روندی خاص بایستی سپری شود. تولید کنندگان در هر ایالتی بایستی با تأیید دولت فدرال کانادا کار خود را آغاز کنند که این تأییدیه شامل بازرسی قبل از جوجه ریزی و بازرسی فدرالی در حین جوجه ریزی و بازرسی نهایی در پایان جوجه ریزی می باشد که پس از تأیید و کشتار و بسته بندی، توزیع صورت می گیرد.این روند در سرتاسر ایالات کانادا با یک مدیریت بسیار قوی صورت می پذیرد که این مدیریت قوی به دولت کمک می کند که نظارت خوبی بر سالم بودن محصولات تولیدی و روند تولید داشته باشند.

هم اکنون سه سازمان بزرگ ( در کانادا سازمانها و انجمن های زیادی وجود دارند اما این سه سازمان از بزرگترین های آنها هستند) که حامی تولید کنندگان صنعت مرغداری کانادا می باشند به نامهای مزرعه داران مرغ ایالات کانادا ، آژانس بازرگانی بوقلمون کانادا و آژانس تولید تخم مرغ نطفه دار مرغ گوشتی کانادا شرایطی را برای تولید کنندگان فراهم نموده اند که تولید کنندگان به قیمت مرغ موجود در بازار کاری ندارند و قیمت روز بازار هر گونه که باشد آنها مواد خوراکی طیور خود را با قیمتی ثابت از این مراکز تأمین می کنند و پس از پرورش مرغ و آماده شدن آن خود این سه سازمان خریداران اصلی محصولات پرورش یافته تولید کنندگان هستند و با توجه به برآورد هزینه های تولید کننده و قیمت پرداختی نهاده های اولیه و دارو و مکمل های غذایی و... به همراه درصدی سود (در هر سال درصدی مشخص و بدون تغییر) برای تولید کننده، محصول نهایی را خریداری می کنند تا با نوسانات بازار نهاده ها یا کاهش قیمت گوشت مرغ و سایر محصولات مرغداری در بازار کانادا تولید کننده متضرر نگردد.

پس از خرید محصول نهایی تولید کنندگان، سه سازمان با مشورت دولت محصولات را وارد بازار کانادا می نمایند. با این اوصاف دولت کانادا با همکاری این سه سازمان قیمت مرغ را در بازار کانادا برای مصرف کنندگان ثابت نگه می دارد. در صورتیکه قیمت تمام شده تولید مرغ یا محصولات مرغداری بیشتر از قیمت مصوب بازار باشد دولت کانادا مابه التفاوت این مقدار را به شرکتهای خریدار محصولات مرغداری کانادا پرداخت می نماید تا آنها با قیمت مصوب توافق شده، مرغ را در بازار در دسترس مشتری قرار دهند.

دولت کانادا با این سیاست هم تولید کننده را در برابر نوسانات جهانی مصون می سازد و هم مشتریان داخل را بدون آنکه خود مشتریان آگاهی یابند زیر پوشش امنیت قیمتی خود قرار می دهد و مانع نوسانات شدید در بازار می گردد و نوسانات را در حد بسیار پایین نگه می دارد. نکته ای که سه سازمان حمایت کننده تولید کنندگان و دولت کانادا را در روند حمایتی از دو گروه تولید کننده و مشتریان موفق نموده است عدم توجه دولت کانادا به سود دهی برای دولت می باشد. دولت کانادا سعی می نماید ضرر هایی را که بعلت نوسانات قیمت جهانی برای دولت بروز می کند را با قیمت گذاری مرغ کانادا در بازارهای جهانی جبران می نماید.

آژانس بازرسی مواد غذایی کانادا (CFIA) مسئول بازرسی و مراقبت از سلامت بهداشتی مواد غذایی تولیدی از جمله محصولات مرغداری و پیشگیری از آنفلوانزای مرغی و سایر بیماریهای طیور در کانادا می باشد. آژانس بازرسی مواد غذایی کانادا برای کنترل بیشتر بر روی واردات طیور زنده به کانادا و پیشگیری از بیماری آنفلوانزای مرغی در کانادا برنامه ای بنام کنترل و آنالیز بیماریها در محصولات غذایی را اجرا می نماید که در پیشگیری از ورود بیماریها به صنایع دام و طیور کانادا بسیار مؤثر بوده است.

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد