پرورش كبوتر در قدیم 
    زمان اهلی شدن كبوتر به درستی معلوم نیست ولی آنچه مسلم است اینكه از سه هزار سال قبل از میلاد مسیح، كبوتردر مصر وجود داشته و پادشاهان مصر، به عنوان پیك از آن استفاده می كردند و حتی آنها را پرنده های مقدس می دانستند. پس از مصر، ایران، چین، یونان و روم از قدیمی ترین مراكز پرورش و تربیت كبوتر در اعصار گذشته بوده اند. 

 

    
    پرورش كبوتر در ایران 
    درگذشته در ایران كبوترخانه های زیادی ساخته شده بود. شاردن جهانگرد معروف، در زمان خود تعداد این كبوترخانه ها را 3000 برج می داند. 
    از آن جایی كه این كبوترخانه ها بیشتر در مزارع واقع شده است، می توان به این نكته پی برد كه درگذشته از فضله كبوتر به عنوان كود استفاده می كردند. بدین منظور ساختمان درونی كبوترخانه ها را شبیه كندوی زنبور عسل درست می كردند تا كبوتران در آن جا زندگی كرده و غذای خود را از مزارع اطراف تامین كنند و از طرف دیگر كشاورزان نیز هر چند وقت یك بار فضولات آنها را جمع آوری می كردند. شاردن جهانگرد می گوید: «حوالی اصفهان 3000 كبوترخانه می شماردند و تمامی اینها چنان كه دیده ام بیشتر برای تحصیل كود ساخته شده است نه برای پرورش و تغذیه كبوتران. ایرانیان فضله پرندگان را «چلغوز» می نامند كه به معنی محرك قوی می باشد». 
    اهمیت كبوترخانه در اقتصاد ایران چنان بوده است كه غازان خان مغول در كنار سایر اقداماتی كه برای احیای كشاورزی ایران انجام داد، فرمان هایی برای حفظ، بازسازی و نگهداری كبوتران و كبوترخانه ها صادر كرد. 
    ولی در حال حاضركبوتر در ایران بیشتر برای تفریح مورد استفاده قرار می گیرد و ایران باسابقه چندین هزار ساله در این امر از این علم افتاده. 
    
    نژادهای معروف كبوتر 
    
    كبوتر شاهی King Pigeon
    نژادی آمریكایی است كه از آن گونه هایی به رنگ های سفید، نقره ای، آبی تیره، سرخ و زرد وجود دارد. معمول ترین آنها گونه سفید است. وزن كبوتر نر بالغ در حدود 900 گرم و كبوتر ماده بالغ در حدود 750 گرم و وزن هر جفت جوجه بین 900 تا 1350 گرم است. این نژاد سالانه 8 تا 15 جفت جوجه می دهد. 
    كبوتر گاینت هومر Giant Homer Pigeon
    این نژاد از بهترین نژادهای گوشتی كبوتر است. وزن كبوتر نر بالغ در حدود 900 گرم و كبوتر ماده بالغ تقریبا 700 گرم و وزن هر جفت جوجه 400 تا 600 گرم است. این نژاد سالی 8 تا 12 جفت جوجه می دهد. تنوع رنگی زیادی دارد و متداول ترین رنگ مربوط به گونه ای است كه رنگ سر، دم و دو طرف بال ها آبی تیره و باقی اجزای بدن، سفید است. این كبوتر از جمله بارورترین و پرنسل ترین كبوترها به شمار می رود و دیگر اینكه برای تغذیه انسان گوشت مناسب و لذیذی دارد. 
    كبوتر رنت Rant Pigeon
    این نژاد سنگین وزن ترین كبوتر است. وزن پرنده بالغ آن در حدود 5/1 كیلوگرم است و رنگ های متفاوتی دارد كه بیشتر به رنگ سفید است. این نژاد سالانه 4 تا 6 جفت جوجه می دهد و وزن هر جفت جوجه آن 5/1 تا 2 كیلوگرم است. این نژاد از بدنی كشیده و سینه ای عمیق برخوردار است. 
    كبوتر كارینه Carneau pigeon
    كبوترهای كارینه از كبوترهای جنوب بلژیك و شمال فرانسه به وجود آمده، وزن كبوتر نر بالغ حدود 700 گرم و كبوتر ماده بالغ حدود 600 گرم است. این نژاد سالانه 6 تا 12 جفت جوجه می دهد و وزن هر جفت جوجه حدود 950 تا 1000 گرم است. 
    كبوتر موندن Mondaine Pigeon
    این نژاد دو تیره دارد، تیره سوئیسی سفیدرنگ با سری بدون پر و تیره فرانسوی با رنگ های مختلف، نژاد موندن شبیه مرغ است و وزن پرنده در حدود 1 تا 5/1 كیلوگرم است و سالانه 5 تا 12 جفت جوجه می دهد و وزن یك جفت جوجه آن 1250 گرم است. پاهای این نژاد پرهای انبوهی دارد. 
    كبوتر چین دار شرقی Oriental Frills Pigeon
    مهمترین مشخصه این نژاد منقار كوتاه است كه به آن شكلی زیبا می دهد و در انواع اصیل معمولا منقار پرنده كوتاه و پهن است. اما حقیقت این است كه پرورش آن با سایر انواع پرندگان زینتی تفاوتی ندارد و به عنوان پرنده تزیینی مورد استفاده قرار می گیرد. 
    كبوتر مكه Makka Pigeon
    اصل این نژاد به سه جا نسبت داده می شود كه این سه مكان عبارتند از: شهر صنعا در یمن، شهر مكه و كشور مصر و بیشتر به نظر می رسد كه اصل آن از شهر صنعای یمن بوده و از ان جا به مكه و مصر برده شده است. این نژاد از آواز بسیار خوب و دلنشینی برخوردار است كه با آواز سایر كبوترها متفاوت است. 
    كبوتر یعقوبی Jacobin Pigeon
    كبوتر بسیار زیبایی است كه به رنگ های مختلف دیده می شود و دور تا دور سر آن را پرهای انبوهی فرا می گیرد كه از پس سر كبوتر شروع شده و به جلوی گردن آن ادامه می یابد. 
    راهنمای پرورش كبوتر 
    بر عكس سایر طیور، كبوتران زندگی كاملا منوگام داشته و در سن 7-5 ماهگی به سن بلوغ می رسند. هر قدر وزن آنها سنگین تر باشد به همین نسبت دیرتر بالغ می شوند. بعد از اینكه كبوتر ماده ای اعلام آمادگی جنسی و همزیستی نمود، اوویست ها در تخمدان شروع به رشد كرده و پس از تقریبا 5-4 روز اولاسیون انجام گرفته و مدت كوتاهی بعد از آن هر جفت گیری و انقتال اسپرم صورت می گیرد. تقریبا 44-40 ساعت پس از زمان جفت گیری، می گذارد اولین تخم را می گذارد. و بر عكس سایر طیور گذاشتن فقط دو تخم از لحاظ ژنتیكی تثبیت شده است و هیچ گاه افزایش و كاهش ندارد. 
    تخم كبوترها حدود 20 گرم وزن و 4 سانتی متر پهنا و رنگ سفید دارد. نسبت زرده به وزن تخم با 19 درصد بین سایر طیور در كمترین حد است ولی در درصد پوست آهكی با دیگر طیور ندارند. لانه سازی با همكاری هر دو جنس 3-2 روز قبل از گذاشتن تخم آغاز گشته و حتی پس از آن نیز ادامه می یابد. پس از 18-17 روز جوجه ها از تخم خارج شده و به ندرت هر دو جوجه با هم متولد می گردند. فاصله زمان تولد دو جوجه اغلب 24-12 ساعت است. كبوتر در بین طیور تنها پرنده ای است كه جوجه آشیانه نشین دارد. سایر ماكیان در موقع تولد كاملا لخت هستند و حدودا پس از یك هفته پرهایشان جوانه می زند. جوجه ها در حدود 6 هفتگی توسط مادران تغذیه می شوند. در 5-4 روز اول تولد غذای جوجه ها را شیرابه چینه دان تشكیل می دهند. این شیرابه بسیار مغذی بوده و توسط سلول های چین خورده چینه دان ترشح می شود. چینه دان در تعدادی از گونه های پرندگان خصوصا در خانواده كبوترها مولد شیر مخصوص چینه دان است و تكثیر سلول های مخاطی، كنده شدن و تولید شیر توسط آنها به وسیله هورمون پرولاكتین، صورت گرفته و كنترل می شود. این پرندگان شیر ایجاد شده در چینه دان را به دهان بازگردانده و جوجه ها را به وسیله آن غذا می دهد. ساختمان میكروسكوپیك چینه دان مشابه ساختمان مری است. 
    رفتار كرچی و لانه گزینی 
    رفتار كرچی عبارت است از: خاتمه تولید تخم، خوابیدن بر روی تخم ها و مراقبت از جوجه های جوان. درصد باروری 96-85 درصد و میزان جوجه درآوری 85-80 درصد است. رفتار خوابیدن روی تخم در كبوتر موجب تحریك رشد و توسعه كیسه چینه دان می گردد. به نظر می رسد كه رشد و تزاید این غده تحت كنترل مستقیم پرولاكتین باشد كه در قمری تولید استروژن و آندروژن كه با ترشح FSH تحریك می شود، موجب رفتار لانه سازی در جنس ماده می گردد. در مقابل آغاز فعالیت لانه سازی در جنس نر بستگی به شرایط هورمونی و رفتار جنسی ماده دارد. در پرندگان رفتار لانه سازی به طور وسیعی با تخمك گذاری مرتبط می باشد. 100 درصد از تخمك گذاری 24 ساعت پس از رفتار لانه سازی و 99 درصد لانه سازی قبل از تخمك گذاری انجام می شود با این حال تنها 95-60 درصد از تخمك گذاری پس از یك سیكل تخم گذاری انجام می شود. تخم های شكسته ناشی از مبارزات بر سر لانه نیز در حدود 6 درصد برآورد می گردند. تلفات در بین جوجه ها تقریبا 9 درصد و گاهی بیشتر می باشد. برای افزایش راندمان تخم گذاری، تعدادی از كبوتران را فقط مخصوص گذاشتن تخم انتخاب می كنند. بدین ترتیب كه پس از گذشت 10 روز از تاریخ تخم گذاری تخم ها را از زیر كبوتران برداشته و در نتیجه پرنده در عرض 2-1 هفته مجددا تخم خواهد گذاشت با این روش می توان تا 60 درصد به راندمان تخم گذاری افزود. 
    در ایتالیا به مجرد تخم گذاری تخم های گذاشته شده جمع آوری می گردد. در این روش تخم ها را به طور متوسط از 15 عدد در سال به 47 عدد افزایش می دهند. 
    تخم های برداشته شده را با كمك ماشین جوجه كشی به جوجه تبدیل كرده و تحویل كبوترهای مادر كه در همان روز جوجه هایشان متولد شده می دهند و یا هر تخم را به عنوان تخم سوم زیر كبوترهای دیگر می گذارند. هم سن بودن این سه تخم كاملا ضروری است. كبوترها قادرند تا سه نوزاد را نگهداری كنند ولی اكثرا از عهده تغذیه و رسیدگی 4 جوجه عاجزند و فشار كاری زیادی را باید تحمل كنند. در جوجه كشی مصنوعی كبوترها نسبت به مرغ ها به درجه حرارت كمتر از 7/36-1/36 درجه سانتی گراد و رطوبت بیشتری نیاز دارند. 
    هر سی دقیقه سنی به اندازه 90 درجه به سمت جلو و عقب چرخانده می شوند به طوری كه در دروه نیم ساعته بعدی گیرنده حساسی قبل از اینكه بر روی تخم ها قرار بگیرد در معرض جریان هوا قرار می گرفته و سپس بر روی آنها قرار داده می شود پس از عبور از روی تخم مرغ های تازه، درجه حرارت هوا زیاد نمی شود ولی در تخم های جوجه كشی دما 75/1 فارنهایت افزایش پیدا می كند. 
    تفاوت های گوناگونی در درجه حرارت مطلوب وجود دارد كه شامل حرارت داخل بدن پرنده بالغ، اندازه تخم ها و تناسب آنها با بدن پرنده، خال و فرج پوسته و طول دوره جوجه كشی می باشد. 
    هنوز جزییات زیادی در رابطه با ایجاد شرایط مناسبت جوجه كشی برای پرندگان دیگر وجود داردكه باید مورد مطالعه قرار گیرد. تخم كبوترها را در دمای بین 97-2/97 درجه فارنهایت (1/36-7/36 سانتی گراد) در صورت تعدیل رطوبت و جریان هوا به طور مطلوب باید جوجه كشی كرد. 
    بیماری های شایع كبوتر 
    نیوكاسل: یك بیماری ویروسی می باشد خانواده ویروس: Virus Paramyxo Viridae، Henus Rubula 
    بال های افتاده و آویزان، پاهای كشیده، پیچیدگی سر و گردن، افسردگی و عدم انجام فعالیت های عادی، فلج شدن كامل پرنده. 
    بیماری مارك 
    این بیماری نیز یك بیماری ویروسی است. از ویژگی های این بیماری فلج پاها و بال ها است. 
    عفونت استرپتوكوكی (streptococcus infections) 
    علت آن باكتری استرپتوكوكوس می باشد. علایم بیماری متفاوت بوده و عوارض مختلفی ایجاد می كند. مثل آبسه های پوستی، زخم های چركی، آندوكاردیت وجتاتیو بر روی دریچه های قلب. 
    لیستریوز (listeriosis)
    این بیماری در اثر باكتریی به نام لیسترپامونوسیتوژنز به وجود آمده، كبوتر نسبت به این بیماری حساس تر است. 
    عفونت با باكتری ای كولای (e.coli infection)
    عامل این بیماری اشرشیاكولای است و بین بسیاری از گونه های پرندگان مشترك بوده و باعث بیماری می شود. 
    بیماری تورم عفونتی پیش معده (infections proventriculitis)
    این بیماری در اثر باكتری درشتی به نام مگا باكتر كه به خانواده لاكتو باسیلاسه تعلق دارد. به وجود می آید و در كبوتر، فنچ، مرغ عشق و برخی طوطی های كوچك دیده شده است.

 

t.t.d.mihanblog.com

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد