نشانگرهای مورفولوژیك نشانگرهای مورفولوژیك به علائمی گفته می شود كه بطور مستقیم در فنوتیپ دام و گیاه قادرتشخیص و توارث پذیر هستند از مثالهای نشانگرهای مورفولوژیك رنگ بدن گاو، وضعیت لالهِ گوش در گوسفند، نحوه اتصال لیگامانهای پستان و وجود رگ پستانی بزرگ در گاو شیری را می توان نام برد. به عنوان مثال طول بیضه در دامهای نر را به صفت كمی باروری مرتبط می دانند، یا اندازهِ رگهای پستانی را با صفت شیرواری مرتبط می دانند، اگر چه نشانگرهای مورفولوژیكی بطور سنتی در علوم زیستی مورداستفاده قرار گرفته اند، ولی دارای محدودیتهای اساسی هستند كه موجبات توجه محققین این علوم به انواع دیگر نشانگرها را فراهم آورده است. نشانگرهای مورفولوژیك ممكن است با سن دام مرتبط باشد و گاهی برای مشاهده و ثبت آنها لازم باشد منتظر ظهور آن ماند.

 

 

● نشانگرهای سیتولوژیكی

در بسیاری از موجودات زنده اعم از نباتات و حیوانات، تفاوتهایی در گسترهِ كروموزوم مشاهده می شود. تلوسنتریكها، ایزوكروموزومها، جابجایی ها، الگوهای نواربندی، از این گروه ماركرها هستند

رحیمی (۱۳۷۴) به بررسی نواربندیG وCدر گاوهای سیستانی و سرابی پرداخت و متوجه شد كه فقط كروموزومY در این دو نژاد متفاوت است و همچنین هیچ جابجائی از نوع ربرتسونی درنمونه های مطالعه شده این دو نژاد مشاهده نگردید

● نشانگرهای فیزیولوژیكی

مطالعات بر روی تولید شیر نشان می دهد كه افزایش تولید با افزایش سطح هورمون رشدپلاسمای خون همراه است. پس غلظت هورمون رشد در پلاسما به عنوان یك ماركر فیزیولوژیك برای تولید شیر محسوب می شود. در گاوهای شیرده در مقایسه با گاوهای گوشتی میزان هورمون رشد در خون بیشتر است و جریان عناصر غذایی بسوی غدد پستانی جهت سنتز شیر وجود دارد.

یوسفی سیاهلكردی (۱۳۷۲) به بررسی غلظت میزان ترشح هورمون پرولاكتین و هورمون رشد در نژادهای گلپایگانی سرابی، سیستانی و هلشتاین پرداخت . اختلاف غلظت هورمون رشد در گاو سیستانی و هلشتاین معنی دار نبود ولی اختلاف غلظت هورمون رشد درگاوسیستانی با نژاد گلپایگانی و سرابی معنی دار بود عیب نشانگرهای فیزیولوژیك اینست كه در حالتهای شوك و تنش عصبی دردگرسنگی تغییر كنند. مثلا شوك از طریق تاءثیر كوتكولامین بر روی هیپوتالاموس موجب ازدیاد ترشح هورمون رشد می گردد. یا میزان هورمون رشد در جنس ماده به علت وجود استروژن بیشتر از جنس نر است. بنابراین این نوع نشانگرها تحت تاءثیر محیط داخلی حیوان قرار می گیرند

● نشانگرهای پروتئینی

در سال ۶۶۹۱ برای اولین بار بررسی گسترده ای دربارهِ پلی مورفیسم پروتئینها در جمعیتهای طبیعی مگسهای سركه با بكارگیری الكتروفوز بر روی ژل صورت گرفت، در ۵/ ۸PH= تمام شاخه های جانبی اسیدی و بازی پروتئین فعال و باردار می شود. بنابراین پروتئین ها براساس كل بارخالص الكتریكی و اندازه مولكول كه برای هر یك معین و ویژه است و با سرعت معینی كه به این دوعامل بستگی دارد بطرف قطب مثبت حركت می نمایند. چنین برآورد شده است كه بین ۲۰ الی ۵۰ درصد ژنها حاوی اط لاعات رمز پروتئینها در یك موجود هستند. تنوع و گوناگونی یك پروتئین معین انعكاس جابجائی و جایگزینی اسیدهای آمینه در زنجیرهِ پلی پپتید است. جابجائی اسیدآمینه درپروتئین، بار الكتریكی پروتئین و در نتیجه حركت آنرا در سیستم الكتروفوز بر حسب نوع و تعداداسیدآمینه های جابجا شده تغییر می دهد.

اولین مطالعه نشانگر پروتئینی در سال ۱۹۷۶ توسطThoms وBunchبر روی گوسفندایرانی صورت گرفته است. آنان به مطالعه پروتئین ترانسفرین و هموگلوبین، پروتئین متصل به ویتامینD و آنتی ژن پلاسمینوژن در جمعیت گوسفندان بومی ایران پرداختند . فغانی (۱۳۷۹)از نشانگرهای پروتئینی برای بررسی تنوع ژنتیكی گاوهای هلشتاین، سرابی و گلپایگانی استفاده نمود( Esmaoil Khanian۱۹۹۹)

▪ از نشانگرهای پروتئینی آلبومین و ترانسفرین و آلكالین استراز وپنج گروه خونی در طیور بومی ایران استفاده نمود عیوب نشانگرهای پروتئینی عبارتند از:

۱) روشهای رنگ آمیزی آنها چندان زیاد نیست.v

۲) تعداد ماركرهای پروتئینی محدود است.

۳) چند شكلی موجود در نشانگرهای پروتئینی زیاد نیست.

۴) تحلیل فنوتیپهای الكتروفوزی پیچیده است.

● نشانگرهایDNA

پلی مورفیسم پروتئینها در واقع انعكاس یا بروز و تجلی چند شكلی ساختمانDNA ژنهاست.

▪ نشانگرهای دی ان آ تفاوت قابل ملاحظه ای با نشانگرهای پروتئینی و موفولوژیك داشته و دارای مزایای بشرح زیر می باشد:

۱) دقت و سهولت تعقیب آنها

۲) امكان بكارگیری آنها در مراحل اولیه زندگی دام

۳) فراوانی فوق العاده این نشانگرها

۴) امكان استفاده برنامه های كامپیوتری چونGene Runner,Amplify,Oligo,DANsis برای تجزیه و تحلیل نتایج.

۵) عدم تاءثیرپذیری از شرایط داخلی و خارجی موجود

۶) همبارز بودن اكثر این نشانگرها

 

 

آرش جوانمرد       

پارس بیولوژی

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد