لیشمانیوز      leishmaniosis ،bauro disease،childro disease،pian boils،buba،baghdad boils،alepo boils،dehli boils،bauro ulcer،chicler ulcer

در ایران به نام زخم شرقی و سالک نیز شناخته می شود.از بیماری های مشترک بین انسان ودام است و در اکثر کشور های دنیا از جمله ایران وجود دارد در ایران در شهر های مرکزی مثل اصفهان و گلپایگان بیماری شدید تر است.بیماری در سگ،روباه،انسان و سایر جانوران انتشار دارد.عامل بیماری تک یاخته ای است به نامleishmaniaکه خود دارای دو سویه است:1)L.tropica2)L.donovaniتروپیکا سبب ضایعات پوستی و مخاطی می شود اما نوع دوم فرم احشلیی است.سویه های مختلف این بیماری بسیار شبیه به هم هستند و تشخیص آن ها از هم کار دشواری است زیرا از نظر مورفولوژی تفاوت چندانی بین آن ها وجود ندارد،اما امروزه دانشمندان با استفاده از یک سری خصوصیات مثل فرم بیماری،منطقه ی جغرافیایی،خصوصیات کلینیکی،حیوانات آزمایشگاهی،رشد در محیط کشت،انتشار جغرافیایی و...بیماری را تقسیم بندی کرده اند.بطور کلی تقسیم بندی این بیماری به این شکل است :1) لیشمانیوز جلدی  2) لیشمانیوز احشایی

 

 

 

در فرم احشایی عامل لیشمانیا تروپیکا است،این فرم بیش از همه در کشورهایی مثل جنوب مکزیک،شمال آرژانتین،جنوب کشور صحرا،آسیای مرکزی ،جمهوری های استقلال یافته ی شوروی سابق،شمال هند و شرق چین دیده می شود.

عامل بیماری دارای دو سیکل است :قسمتی از سیکل آن داخل بدن حشره ی ناقل است مثل پشه که عامل در بدن پشه بصورت تاژکدار است.سیکل دیگر آن در بدن انسان و جانوران است که بدون تاژک است.فرمی که در بدن حشره است Pro amastigateوفرمی که در بدن انسان و جانوران استAmastigate  نام دارد،که فرم اول بسیار پر تحرک و بیضی شکل است و فرم دوم کم تحرک است.

طبق یک تقسیم بندی خود لیشمانیا تروپیکا به دو قسمت تقسیم می شود: 1)L.T.magor   2)L.T.minor

نوع magor   بیشتر در نواحی بیابانی و نیمه بیابانی شمال ایران و جنوب آسیای مرکزی دیده می شود.این فرم دوره ی کمون 1 تا 8 هفته ای دارد،به عنوان نوع روستایی هم از آن یاد می شود،از طرف دیگر به عنوان سالک مرطوب نیز شناخته می شود زیرا بعد از افتادن زخم ترشحاتی از آن خارج می شود.دوره ی بیماری 2 تا 4 ماه است و حتی گاهی تا 6 ماه هم طول می کشد.نام دیگر آن Acute necrotic leishmania  است.بعد از بهبودی جای زخم باقی می ماند (scare   ) و ایمنی ایجاد شده 6 ماه تا یک سال به طول می انجامد.

نوعminor  به لیشمانیوز شهری و سالک خشک معروف است.از خصوصیات این فرم خشک و بدون ترشح بودن زخم هاست.دوره ی کمون بیماری طولانی و متوسط 8 ماه طول دارد،مسیر بیماری طولا نی است و بین 18 تا 24 ماه طول می کشد به همین دلیل به آن زخم تاخیری نیز می گویند،که در این نوع زخم بر جا باقی می ماند.زخم بیشتر روی دست و پا و صورت دیده می شود و ممکن است به مخاطات نیز کشیده شود.دوره ی ایمنی این فرم طولانی است و ارتباطی با فرم قبلی ندارد(ایمنی متقاطع ندارد ).بهترین راه تشخیص استفاده از حیوانات آزمایشگاهی و مشاهده ی عامل بیماری است.

این تقسیم بندی قدیمی است و در تقسیم بندی های جدید اساس کار علایم کلینیکی،منطقه ی درگیری بدن و منطقه ی جغرافیایی بیماری است،که برهمین اساس دانشمندان بیماری را به انواع مختلفی تقسیم بندی کرده اند که مهمترین این فرم ها عبارتند از :

1)Leishmania Mexicana Mexicana:این فرم بیشتر در مکزیک مشاهده می شود و از مشخصات آن این است که روی لاله ی گوش و دست و پا ایجاد می شود.روند بیماری به این صورت است که ابتدا دانه های ریزی در نقاط اشاره شده پدید می آید،این دانه ها قرمز و نوک تیز هستند،سپس زخم می شوند و می افتند و از محل زخم ها خون جاری می شود.این فرم کاری به مخاطات ندارد و غدد لنفاوی را درگیر نمی کند و فقط در نقاط اشاره شده وجود دارد.درگیری دست و پاها 6 ماه طول می کشد ولی درگیری لاله ی گوش ممکن است خیلی طولانی تر باشد و حتی گاهی اوقات تا چندین سال طول می کشد.                                                           2) Leishmania Mexicana Amazonesis:این فرم فقط در دست و پا وجود دارد ودر لاله ی گوش دیده نمی شود ،به مخاطات و غدد لنفاوی کاری ندارد،گزارشات شیوع آن بسیار کم است،روند ایجاد بیماری مثل (L.M.M) است.

3)Leishmania Mexicana Pifanai  :این فرم زخم های بدخیم ایجاد می کند بطوریکه عضو درگیرکاملا خراب می شود و آثاری مثل جزام ایجاد می کند.این فرم در صورت و دست و پا ایجاد می شود ،شیوع آن کم است،در ایجاد بیماری عوامل دیگری نیز دخیل هستند ، به نظر می آید سیستم ایمنی بدن باید خیلی ضعیف شده باشد تا بیماری ایجاد شود زیرا در افراد داوطلب بیماری ایجاد نشده است. 4) Leishmania Braziliensis:این فرم بر خلاف فرم های قبلی تمایل شدیدی به درگیری مخاطات دارد و در پوست قسمت های مختلف بدن هم وجود دارد .عضو درگیر را تخریب می کند ،داخل بینی،دهان،حلق،حنجره،مقعد،داخل مهبل و روی پنیس ایجاد می شود،درگیری ها ممکن است طولانی باشد و تا چند سال طول بکشد.5) Leishmania Braziliensis Guyanesis:این فرم بیشتر در طول عروق و غدد لنفاوی دیده می شود،زخم ها طولانی مدت هستند و ترشح مرطوب دارند .

به جز این فرم ها فرمهای دیگری نیز وجود دارد که به دلیل کم یاب بودن ذکر نشده اند.

عامل اصلی انتقال بیماری پشه است و پشه ی خاکی مهمترین پشه ی ناقل است که نام آنPhelebutomusاست و انواع مختلفی دارد.در حیوانات مختلف بیماری لیشمانیوز در طیف وسیعی گسترش دارد و به دلیل اینکه بسیاری از حیوانات وحشی هستند عملا مبارزه با این بیماری مشکل است و از آنجاییکه در انتقال بیماری رنج وسیعی از اشکال دخالت دارند گاهی از بین بردن عامل بیماری غیر ممکن می باشد.عموما علایم بیماری با ایجاد زخم هایی در قاعده ی دم ،گوش و پنجه های دست و پا بروز می کند،بدین ترتیب که در موارد فوق ابتدا تورم ایجاد می شود،این تورم بر روی لکه های قرمز رنگی تشکیل می شود و سپس در ناحیه موریختگی ایجاد می شود و به دنبال آن در محل،زخم ایجاد می شود.البته در انواعی از لیشمانیوز ممکن است زخم ایجاد نشود و فقط علایم عمومی دیده می شود،برای مثال در سگ در اکثر اوقات زخم دیده نمی شود و فقط علایم عمومی دیده می شود.

اتقال دهنده ها پشه هایی هستند از گروه پشه های خاکی Phelebotomusکه تعدادی زیادی از این پشه ها قادر به انتقال بیماری هستند و مهمترین آن هاPh.pappataci،Ph.lutzumya،Ph.kondelaki،Ph.chinesisهستند.با توجه به اینکه فصل تکثیر پشه ها در تابستان است بنابراین بیماری در تابستان شیوع بیشتری دارد.وجود کانون های عفونی بیماری در بعضی از مناطق به اثبات رسیده و بطوریکه توقف چند ساله در این کانون ها می تواند بیماری را به حیوان یا انسان منتقل کند.بیماری از حیوان به حیوان،حیوان به انسان و انسان به انسان انتقال می یابد،در بین حیوانات موش هم در انتقال بیماری دخالت دارد.انتقال بصورت مستقیم و مکانیکی است و از طریق جفت نیز به اثبات رسیده است.

پیشگیری :

مهمترین راه،جلوگیری ازورود به مناطق و کانون های عفونی است،استفاده از پسشه بند برای انسان موثر است،واکسیناسیون ،که واکسن آن تا یکسال ایمنی می دهد.

تشخیص :

بهترین راه جدا کردن عامل از زخم است،بدین ترتیب که زخم ها تراشیده می شوند و تراشه ها در زیر میکروسکوپ مشاهده می شود و در صورتیکه بیماری وجود داشته باشد در زیر میکروسکوپ قابل مشاهده است.

Viseral leishmaniosisلیشمانیوز احشایی: این فرم در نقاط مختلف دنیا به اسامی دیگری معروف است :dum dum fever(تب دم دم ) kala azar disease(بیماری کالا آزار) Infantile splenic fever(تب عفونی اطفال )،البته در بیشتر جوامع به همان اسم لیشمانیوزیس معروف است.لیشمانیوز احشایی بیشتر در هندوستان وجود دارد اما در کشورهای دیگری نیز مثل خاورمیانه،مکزیک،برزیل و امریکا (بخصوص آمریکای جنوبی) نیز وجود دارد.

این فرم برخلاف بیماری های دیگر بیشتر علایم عمومی دارد و علایم پوستی مشاهده نمی شود ،دوره ی کمون بیماری 2 تا 4 ماه است.عامل بیماری به هر طریقی که وارد شد ابتدا توسط گلبول های سفید گرفته و آن جا تکثیر می یابد و از طریق غدد لنفاوی وارد خون شده و بعد خود را به کبد و طحال می رساند و سبب تورم کبد و طحال می شود.

علایم کلینیکی :

ابتدا فرد احساس سستی،خستگی و تب های نا منظم می کند و این تب ها چند بار در روز تکرار می شود و بطور متوسط 2 بار درروز تب می کند.همراه با این درد ناحیه ی شکمی،درد کبد،تورم در ناحیه ی شکم بویژه پهلو ها،رنگ پریدگی و کم خونی باز از علایم این بیماری است.

در صورتیکه درمان صورت نگیرد ممکن است فرد در اثر بیماری تلف می گردد بیماری بیشتر در کودکان است اما در جایی که بیماری خیلی شیوع دارد در بالغین نیز دیده می شود درکودکان(در کودکان بیشتر در زیر 4ساله ها دیده می شود) برای مثال در افراد مسن تر هم زیاد تر دیده می شود.

مخزن بیماری سگ است در کل فرم احشایی کم گزارش شده و اکثرا هم فرم پوستی همراه احشایی دیده نمی شود اما گزارشاتی از مخلوط دو بیماری وجود دارد بعد سگ بیشترین جانوری که بیماری را نشان می دهد روباه است در سگ علایم مثل انسان است : کم خونی ،لاغری، بی اشتهایی، تب،بالا رفتن تنفس،بالا رفتن درجه حرارت،بالا رفتن ضربان قلب،تورم کبد و تورم اعضای بدن دیده می شود.دوره ی کمون در سگ 3 تا 7 ماه است که برخلاف انسان فرم پوستی زیاد مشاهده می شود.

از فرم های پوستی که در سگ دیده می شود می توان به علایم زیر مشاهده کرد :در نواحی کم موی بدن بویژه گوش وانگشتان ،تورم و پوسته پوسته شدن پوست و همچنین زخم هایی در نواحی گفته شده دیده می شود و بیشتر در صورت و نواحی پشت بدن دیده می شود.ممکن است سگ ها هیچگونه علایم کلینیکی از خود نشان ندهند.

تشخیص:

تزریق به حیوانات آزمایشگاهی،تهیه ی گسترش از مغز استخوان و گسترش خون کمک کننده است،البته گسترش خون بهتر است مرطوب باشد چون بندرت ممکن است در حالت خشک بیماری مشاهده شود.این راه ارزش بینابینی دارد.برای تشخیص می توان از آزمایش لاتکس،ثبوت عناصر مکمل و لیشمانیا مونته نگرو استفاده کرد.

پیشگیری:

جلوگیری از ورود به کانون های آلوده و جدا کردن نقاط آلوده از راه های پیشگیری است.افرادی که بهبود می یابند در مقابل بیماری مقاوم می شوند.

درمان :

برای درمان از ترکیبات آنتیمون و دیامیدین استفاده می شود.

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد