پرورش حیوانات پوستی، ارزآوری و اشتغال زایی 

یكی از زمینه های باارزش پرورش دام در جهان، تولید دام های پوستی است كه به دلیل ارزش بسیار بالای محصولات آن و ارزآوری فراوان امروزه بخش عمده ای از بازار جهانی را به خود اختصاص داده است. در این شماره با توجه به ارزآوری و اشتغال زایی این نوع پرورش، به نحوه تولید و قوانین مقدماتی پرورش سمور، ایلتیس و روباه می پردازیم: 
    سمور (خز) و ایلتیس (پلی كت) 
    این حیوانات، به علت قرابتی كه از نظر شیوه ی نگهداری و پرورش دارند، می توانند تواما در یك محل نگهداری شوند. با وجود شباهت های بسیار زیاد، این حیوانات از لحاظ ژنتیكی و طرز زندگی، در موارد زیر با یكدیگر اختلاف دارند: 
    از نظر رنگ، سمور دارای رنگ های یكدست و معمولا تیره تر از ایلتیس است. رنگ ایلتیس غیریكنواخت و با طرح های متنوع است، ولی پوست سمور دارای هواخواهان بیشتری است. از لحاظ شیوه ی زندگی در طبیعت، سمور حیوانی است كه بر روی زمین و نزدیكی رودخانه ها به سر می برد و از صید ماهی و حیوانات كوچك تغذیه می كند، در صورتی كه ایلتیس بیشتر بر روی شاخه های درختان به سر می برد و از تخم و بچه پرندگان، تغذیه می كند. از نظر تعداد كروموزوم ها، این دو حیوان با یكدیگر متفاوتند و قدرت باروری یكدیگر را ندارند. طول بدن سمور نر حدود 35 تا 40 سانتی متر و ماده ی آن 30 سانتی متر است، در صورتی كه درازی بدن ایلتیس در هر دو جنس به 35 تا 44 سانتی متر می رسد. 

 


    سمور در سال یك بار و ایلتیس دو بار فحل می شود. زمان فحلی سمور در فروردین و ایلتیس یك بار در فروردین و یك بار در مردادماه است. مدت فحلی در سمور حدود 7 هفته و در ایلتیس حدود یك ماه به طول می انجامد. طول مدت آبستنی در سمور 48 تا 54 و در ایلتیس 40 تا 42 روز است. تعداد نوزاد در سمور 3 تا 8 و در ایلتیس 4 تا 8 سر در هر بار زایش است. 
    مكان مناسب برای زندگی این حیوانات مناطق معتدل با تابستان های ملایم و زمستان های نسبتا سرد است. بنابراین، در شرایط كشور ما، بهترین محل برای این حیوانات سواحل دریای مازندران و در نزدیكی بنادر و مراكز صید ماهی است. در این محدوده می توان از ماهی های غیرماكول و حرام گوشت كه بدون استفاده هستند و پس از صید به دریا ریخته می شوند، برای تغذیه ی این حیوانات بهره برد؛ مضافا اینكه، ماهی های صید شده را بدون اینكه نیاز به تبدیل آن به آرد ماهی باشد، می توان بلافاصله یا اینكه پس از مدتی نگهداری در سردخانه و پس از چرخ كردن به مصرف حیوان رسانید. 
    طول مدت آبستنی این حیوانات، كوتاه و در حدود 6 تا 7 هفته است. تعداد فرزندان تولیدی با در نظر گرفتن تلفات نوزادان- كه در حدود 3 درصد است- در حدود 4 سر فرزند به ازای هر سر حیوان ماده در هر زایش می باشد. در فصل جفت گیری، یك حیوان نر در روز می تواند دو دفعه جفت گیری كند. برای تشخیص آبستنی، پس از گذشت 9 روز، حیوانات ماده را مجددا در قفس حیوان نر قرار می دهند، در صورت آبستنی، پس از گذشت نه روز، حیوانات ماده را مجددا در قفس حیوان نر قرار می دهند، در صورت آبستنی، حیوان ماده تمایلی به جفت گیری مجدد از خود نشان نمی دهد. طول مدت شیر دادن به نوزاد در حدود شش هفته است. پس از آن حیوانات از شیر گرفته شده را به صورت دوتایی و سپس به صورت انفرادی در قفس های مجزا جای می دهند. حیوانات گله تولیدكننده پوست، حداكثر به مدت شش ماه نگهداری می شوند. بدین ترتیب، اگر تاریخ آبستنی ماده ها را فروردین به حساب آوریم، در خرداد زایش انجام و در آبان و آذر حیوانات جهت پوست كنی آماده می شوند. در مورد ایلتیس، به دلیل دو بار زایش در سال- این امر یك بار هم در اسفند و فروردین میسر می شود. 
    كسانی كه در نظر دارند، جهت تولید پوست، حیوان زنده خریداری كنند، باید حتما قبل از فصل پوست كنی- كه قیمت حیوانات بسیار ارزان تر است- اقدام كنند. سمور و ایلتیس در قفس و جایگاه مسقف، ولی بدون دیوار، نگهداری می شوند و همیشه در معرض تغییرات درجه حرارت و رطوبت هوا قرار دارند. بنابراین برای پرورش آنها نیازی به احداث سالن های مجهز و پرهزینه نیست. خوراك این حیوانات، گوشت چرخ كرده است كه با دستگاه مخصوص آماده شده و براساس جیره معین و توسط ماشین مخصوص یا با دست بر روی قفس ها قرار می گیرد و احتیاج به ظروف غذاخوری نیست. 
    آبخوری به صورت اتوماتیك در قفس تعبیه می شود، ولی چون آب باید همیشه در اختیار حیوان باشد، لازم است اقداماتی جهت جلوگیری از یخ زدن لوله ها در زمستان و در مناطق سردسیر به عمل آید. خوراك این حیوانات از مواد گوشتی و انواع ضایعات گوشت مانند: ضایعات كشتارگاه و سیراب شیردان و غیره و همچنین انواع ماهی و ضایعات آن به صورت چرخ كرده است. برای جلوگیری از چاق شدن حیوان، مصرف گوشت قرمز نباید بیش از یك سوم جیره روزانه حیوان را تشكیل دهد. مصرف بعضی از انواع ماهی ها، از جمله ماهی هرینگ كه دارای چربی زیاد است، در تغذیه ی حیوان توصیه نمی شود. همچنین، مقدار غذا بستگی به وزن و رشد حیوان دارد. شروع تغذیه ی سمور و ایلتیس با مواد گوشتی 21 روز بعد از تولد آنها است و از هفته هفتم، قسمت بیشتر خوراك بچه ها باید از خوراك گوشتی مخصوص به جای شیر مادر باشد. 
    غذای مورد احتیاج گله تولیدكننده پوست و در حال رشد، حداكثر تا 20 درصد وزن حیوان را شامل می شود و نباید مقدار آن روزانه از حدود 400 گرم در مورد نرها و 250 گرم در مورد ماده ها تجاوز كند. به طور كلی، حیوان پدر در تابستان 270 گرم و در زمستان- در موقع رشد مو- 400 گرم و ماده ها پس از خاتمه ی دوران شیردهی 145 گرم و در زمستان در موقع رشد مو 250 گرم غذا در روز مصرف می كنند. برای ذخیره مواد اولیه غذایی این حیوانات به مدت طولانی، ایجاد سردخانه زیر صفر مجهز در مزرعه ضروری است. 
    این حیوانات، در سن هفت ماهگی بالغ می شوند. حیواناتی كه برای ادامه نسل در نظر گرفته می شوند، با توجه به صفات ظاهری از جمله رنگ پوست و نوع آن و سلامتی حیوان و نیز صفات پدر و مادر، از جمله: صفات باروری و وراثت پذیری و سایر صفات مطلوب انتخاب می شوند. برای این منظور داشتن شناسنامه یا كارت مخصوص كه تمام مشخصات حیوان در آن ذكر شده باشد و نیز نصب پلاك گوش به حیوان ضروری است. 
    جایگاه سمور و ایلتیس به صورت نگهداری تعداد هر پنج سر ماده و یك سر نر، در قفس های جداگانه، ولی در یك مجموعه و در كنار هم می باشد. حیوان ماده را در زمان فحلی در قفس حیوان نر رها كرده و با گذشت چند ساعت و انجام عمل جفت گیر، آن را به قفس خود برمی گردانند. 
    روباه 
    روباه حیوانی است گوشتخوار، كه در مناطق معتدل زندگی می كند و با توجه به رنگ و سایر صفات و مشخصات ظاهری، انواع مختلف آن به نام های روباه قرمز، طلایی، نقره ای، پلاتینی، برقی وآبی یا قطبی وجود دارند. از میان رنگ های فوق، رنگ نقره ای و طلایی دارای طرفداران و ارزش بیشتری است. طول بدن این حیوان، 50 تا 70 سانتیمتر و نر آن دارای جثه بزرگتری است و از این نظر پوست آن دارای ارزش بیشتری می باشد. مدت نگهداری روباه پدر و مادر محدود نیست و تا زمانی كه حیوان از نظر جنسی فعال باشد، نگهداری می شود. این زمان ممكن است، گاهی به ده سال هم برسد. حیوانات نر و ماده در یك مجموعه و در قفس های جداگانه نگهداری می شوند و به ازای هر 5 تا 6 سر حیوان ماده، یك سر حیوان نر در نظر گرفته می شود. 
    فقط، ماده ها را در موقعی كه فحل شده و آمادگی جنسی پیدا كرده اند، نزد حیوان نر می برند. در صورت مشاهده حالت فحلی در حیوان ماده، كه مشخصه ی آن ایجاد صداهای مخصوص و حالتی ناآرام است، آن را به قفس حیوان نر منتقل می كنند و پس از مدت یك روز آن را به محل اولیه كه قفسی در مجاورت حیوان نر و در یك مجموعه می باشد، برمی گردانند. 
    روباه در یازده ماهگی بالغ می گردد و ماده های آن، در ماه های اسفند و فروردین فحل می شوند كه این فحلی یك هفته به طول می انجامد. دوره آبستنی حیوان 51 تا 54 روز است كه در هر زایش، 3 تا 6 (به طور متوسط 5) و در بعضی از انواع به مراتب بیشتر بچه به دنیا می آورد. بنابراین، با در نظر گرفتن 10 درصد تلفات نوزادان و مرگ و میر تا سن بلوغ، هر روباه ماده به طور متوسط 4 بچه در سال تولید می كند. روباه سه هفته به بچه خود شیر می دهد. ولی بچه ها تا مدت دوازده هفتگی در نزد مادر خود باقی می مانند. سپس آنها را از مادر جدا می كنند و مدتی به طور چندتایی و پس از آن به صورت انفرادی در قفس های جداگانه ای جای می دهند. نوزادان در موقع به دنیا آمدن دارای مو در سطح بدن هستند، ولی چشمان آنها بسته است، كه پس از نه روز باز می شود. 
    با در نظر گرفتن مسایل ژنتیكی و نتاجی كه باید از حیوانات ماده و نر به وجود آید، در یك مجموعه قفس، یك حیوان نر و پنج حیوان ماده و در قفس های مجزا و در كنار هم نگهداری می كنند. مدتی قبل از پایان این هفت ماه، تمام گله روباه های جوان را از نظر رنگ و مو و سلامتی و خواص قرار می دهند و بهترین آنها را برای ادامه نسل و جایگزینی انتخاب می كنند و بقیه را برای استفاده از پوست در نظر می گیرند. 
    با در نظر گرفتن فصل جفت گیری كه در اسفند و فروردین ماه است و 52 روز دوره آبستنی، نوزادان تقریبا در ماه خرداد به دنیا می آیند و چون آنها را به مدت هفت ماه نگهداری می كنند، بنابراین گله ی تولیدكننده پوست در آذر ماه آماده عرضه به بازار می شود. خریداران حیوان زنده، باید قبل از موعد پوست كنی، كه قیمت حیوان به مراتب ارزان تر از مواقع دیگر است، اقدام به خرید آن كنند. 
    خوراك روباه از ضایعات كشتارگاه ها و كارخانجات جوجه كشی و ضایعات ماهی و ماهی های غیرماكول تشكیل می شود. در این مورد مخصوصا ضایعات كارخانجات جوجه كشی بسیار مناسب است. گوشت و ضایعات گوشت قرمز می تواند تا 60 درصد غذای روباه را تشكیل دهد. مقدار متوسط خوراك حیوان 500 گرم در روز است كه آن را چرخ می كنند و یك بار در روز و بر روی قفس در اختیار حیوان قرار می دهند. 
    روباه در قفس و در محل سقف نگهداری می شود و همیشه در معرض تغییرات درجه حررات قرار دارد. برای خوراك، ظروف غذاخوری وجود ندارد و آبخوری آن به صورت فشاری اتوماتیك است. برای نوزادان آشیانه ی مخصوص از جنس چوب در نظر گرفته می شود كه آن را یك هفته قبل از زایش در قفس مادر قرار می دهند. در مناطق سردسیر، باید اقداماتی در جهت جلوگیری از یخ زدن آب در لوله ها به عمل آید. 
    در تابستان كود حیوانات كه در زیر قفس ها جمع می شود، باید حداقل هر بیست روز یك بار جمع آوری شود. این جمع آوری می تواند در طول زمستان فقط یك بار انجام گیرد. گوشت روباه را به صورت پودر درمی آورند و به مصرف دام می رسانند. پوست آن كه یكی از زیباترین پوست هاست و در بازار خریداران زیادی دارد. برای ذخیره مواد اولیه غذایی حیوان به مدت طولانی، ایجاد سردخانه زیر صفر در مزرعه ضروری است.

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد