به منظور دستیابی به نژادهای دارای رشد سریع که هدف عمده متخصصان ژنتیک و اصلاح نژاد طیور می باشد وقوع ناهنجاری های متابولیکی را افزایش می دهد بطوری که امروزه در شرایط پرورش بسیار معمولی، یک جوجه گوشتی یکروزه در مدت کمتر از ۵۰ روز، بیش از ۵۰ برابر افزایش وزن خواهد داشت و چنین روندی در میان حیوانات تقریباً منحصر به فرد است بنابراین احتمال بروز اختلالات متابولیکی در پی این رشد سریع افزایش می یابد. بعلتهای گوناگونی که در موارد بالا ذکر گردید میزان سرعت رشد بالا، باعث ایجاد ناهنجاری های متابولیکی از قبیل آسیت، سندرم مرگ ناگهانی و ناهنجاری های پا می شود. بطور کلی استراتژی مدیریتی موجود برای جلوگیری و یا به حداقل رساندن شیوع این ناهنجاریها، سعی برای کاهش سرعت رشد در سنین اولیه می باشد.  

 

● از روشهای مدیریتی کاهش رشد به اختصار به ۲ روش عمده اشاره می شود.

الف) محدودیت غذائی در اوایل سنین رشد (Early feed restriction) :

۱) محدودیت غذائی کیفی:

در این روش اعمال برنامه محدودیت غذائی بصورت محدودیت اجزاء و ترکیبات جیره اجرا می گردد. بطوریکه جیره مصرفی با مواد بی انرژی مانند سبوس رقیق کرده و بصورت آزاد (Ad libitum) تغذیه می کنند.

۲) محدودیت غذائی کمی :

این روش بصورت درصدی و نسبت به مقدار خورده شده توسط یکسری از پرندگان صورت می گیرد. بطوریکه مقدار خوراک مصرفی آزاد یک پرنده محاسبه می گردد و درصدی از آن به جوجه های دیگر خورانده می شود. این روش فوق در محدودیت غذائی بصورت کمی، در مراکز علمی بیشتر کاربرد دارد و محدودیت غذائی کمی در صنعت بصورت قطع پخش دان در ساعات خاص صورت می گیرد.

ب) برنامه نوری

اجرای برنامه های نوری مختلف نیز از روشهای مدیریتی ساده می باشد که در کاهش سرعت رشد جوجه های گوشتی امروزه استفاده می گردد. نور یکی از مهمترین عوامل محیطی مؤثر برای حیوانات می باشد که گونه پرندگان، بخوبی گونه پستانداران به انرژی نور به طروق مختلف عکس العمل نشان می دهند. فعالیتهای فیزیکی، میزان فاکتورهای فیزیولوژیکی از قبیل تولید و مثل و ترشح هورمون تحت تأثیر نور و روشنایی قرار می گیرند.

▪ شدت نور:

علی رغم برخی نظریات که تاثیر شدت نور روی رشد و عملکرد طیور حداقل می باشد ولی با اینحال شدت نور بطور غیرمستقیم روی تولید طیور گوشتی تأثیر گذار بوده و رفتار طیور گوشتی به شدت تحت تأثیر شدت نوردهی قرار می گیرد. طیور گوشتی در مناطق پر نور فعالتر هستند بطوریکه از منطقه تاریک سالن به بخش روشن تر حرکت می کنند که در واقع سبب افزایش فعالیت و تمرین اندامهای حرکتی می شود.مدیران مرغداریهای پرورش طیور گوشتی برای کنترل عوارضی از قبیل رفتارهای عصبی مانند نوک زدن به همدیگر و کانی بالیسم از اثر شدت نور بر روی طیور استفاده می کنند. در اینگونه موارد با کاهش شدت روشنایی این عوارض به صورت چشمگیر کاهش می یابد. کاهش شدت روشنایی باعث کاهش ناهنجاری های اسکلتی می گردد. در عمل توصیه شده است که شدت نور در حدود ۲۵ لوکس برای هفته اول تعبیه گردد و این شدت نور به تدریج به ۲ الی ۵ لوکس برسد.

▪ منبع نور

بطور کلی در صنعت طیور از ۳ نوع منبع روشنایی شامل لامپهای حبابی معمولی، لامپهای فلورسنت و لامپهای سدیم با فشار قوی استفاده می گردد. براساس آزمایشات متعدد، جایگزین کردن لامپهای نئون با نور فلورسنت تأثیری بر روی عملکرد جوجه های گوشتی نخواهد داشت و فقط موجب ذخیره نیروی برق خواهد شد.

▪ طول موج

طول موج بلند (قرمز بالاترین طول موج نور) بر خلاف طول موج کوتاه، از قسمتهای پوست و جمجمه نفوذ می کند. بطوریکه در این عمل گیرنده های نوری وابسته به ریتنال موجود در چشم فعال می باشند که فرایندهای رشد و رفتار توسط این گیرنده ها کنترل می گردد در مراحل اولیه زندگی، نورهای با طول موج کوتاه (آبی سبز) در ایجاد رشد حداکثر، نقش بسزایی دارند. در حالیکه در مراحل بعدی در نزدیکی بلوغ جنسی نورهای با طول موج بلند (نارنجی – قرمز) سبب افزایش رشد می شوند و در تحریک بلوغ جنسی بیشتر مؤثر واقع می شوند.

▪ مدت زمان روشنایی( برنامه نوری)

تحقیقات درخصوص برنامه نوری متناوب بطور گسترده ای انجام می گیرد. در این روش سیستم های مدیریتی و سیکل های تاریکی روشنایی گوناگونی مورد استفاده قرار گرفته اند. در کل در برنامه های نوری متناوب در مقایسه با برنامه نوری مداوم تولید گله های گوشتی بهتر و سودمندتر بوده است. بعلاوه در پی استفاده از برنامه های نوری متناوب موارد اختلالات پا و سندرم مرگ ناگهانی کاهش یافته است. فرضیه موردنظر درخصوص استفاده از برنامه های نوری متناوب این است که برنامه نوردهی کوتاه مدت در اوایل زندگی جوجه های گوشتی، سبب کاهش مصرف غذا و میزان رشد شده، که ضمن کاهش خطرات ناشی از رشد سریع اولیه متعاقباً با افزایش طول مدت نوردهی، پاسخ فیزیولوژیک مشابه طیور بالغ از جمله با تولید استروئیدهای آنابولیک (تستوسترون) رشد جبرانی پرنده اتفاق می افتد بطوریکه در سن مناسب جهت عرضه به بازار آماده خواهد شد.

همواره کاربرد برنامه نوری IL در جوجه های گوشتی و بوقلمون های گوشتی موجب کاهش وقوع ناهنجاری های پا گشته است. در جوجه های پرورش یافته در سیستم نوردهی متناوب نسبت به پرندگانی که تحت نوردهی ممتد بوده اند مقادیر پلاسمائی هورمونهای رشد بیشتر بوده است و این موضوع نتایج قبلی را مبنی بر اینکه جوجه های دارنده رشد جبرانی (جوجه هایی که در سیستم نوردهی متناوب پرورش یافته اند) مقادیر بالاتری از هورمونهای رشد را نسبت به سایر جوجه های هم سن نشان می دهند تأیید می کند.

در کل سیستم نوردهی متناوب موجب کاهش تلفات آسیت ناشی از تجویز T۳ می شود و در این قضیه مکانیسم های مختلفی می توانند دخیل باشند.

 

 

 منابع 
Li, T; Troilo, D; Glasser, A and Howland, H. C. Vision Research. (۲۰۰۳) ۴۶:۱۲۰۳ ۱۲۰۹
Sorensen, P; Su, G and Kestin, S. C. Poultry Science. (۲۰۰۴) ۸۶:۳۳۶ ۳۴۲   
   موسسه مرغداری ایران 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد