سایت تخصصی علوم دامی

 

 

استرس گرمایی یكی از مشكلات عدیده ای است كه دامداران خصوصاً، دامدارانی كه در مناطق گرمسیر حضور دارند با آن مواجه هستند.

بطور معمول زمانی كه دمای هوا رو به افزایش می باشد بدن گاوها در طول مدت 2 تا 7 هفته خود را با شرایط مطابقت داده و در این هنگام تبخیر از سطح بدن مكانیسم اصلی دفاع در برابر این گرما و افزایش دما می باشد. این تبخیر می تواند بوسیله انسان با ایجاد دوش هایی در محل شیردوشی و یا بوسیله فیزیولوژی طبیعی بدن حیوان از طریق افزایش تعداد تنفس و یا افزایش میزان فعالیت غدد عرق ایجاد شود. زمانی كه دمای هوا بطور ناگهانی و یا بیشتر از سطح تحمل بدن حیوان بالا می رود، هموستازی بدن تعادل خود را از دست داده و كاهش اشتها و تولید و كاهش تولید مثل و حتی مرگ را به همراه دارد.

برای كنترل این معضل و به حداقل رساندن آن روش های مختلفی موجود می باشد كه در دو بخش كنترل استرس گرمایی كه باعث كاهش تولید شیر می شود و كنترل استرس گرمایی كه باعث كاهش تولید مثل می شود بحث خواهد شد:

 

 

 1- روش های كنترل استرس گرمایی برای بهبود تولید شیر و مبارزه با كاهش آن:

از نكات ابتدایی و اصلی مبارزه با استرس گرمایی این است كه دامدار بتواند و خصوصیات رفتاری دام های خود را در مواجهه با استرس گرمایی تشخیص داده و به موقع نسبت به كنترل آن اقدام كند، اعمالی مثل بی حالی و سستی و فرار از آفتاب و خوابیدن بیش از حد در ابتدای امر به دامدار كمك  خواهد كرد؛ همچنین در چنین شرایطی دامدار باید نسبت به تغذیه دام های خود دقت كافی مبذول كند تا با تغذیه نادرست و بیش از حد و افزایش متابولیسم بدن، حیوان در گرمای زیاد خسارت جبران ناپذیر به خود وارد نكند. در دسترس بودن آب مناسب از دیگر عوامل مفید می باشد. در مورد دانستن وضعیت گاو كه عنوان شد بوسیله دامدار باید مد نظر قرار گیرد، تفاوت نژاد بین گاوها بسیار مهم می باشد، چرا که در بعضی نژادها به علت تفاوت در میزان متابولیسم بدن و میزان آب و غذای موردنیاز و میزان عرق و لایه بندی و رنگ آنها، نسبت به ن‍ژادهای دیگر مقاومت بهتری دارند. اما بهترین راه حل برای كنترل استرس گرمایی ایجاد سایه در محل دامداری می باشد، خصوصاً در زمانی كه این سایه در محل غذا خوری و آبخوری حیوان وجود داشته باشد حیوان در زمان خوردن غذا، كمتر آزار دیده و در نتیجه این منجربه افزایش میزان تولید می شود. ایجاد سایه و سایه بان در محل استراحت و غذاخوری حیوان باعث كاهش حداقل 30% از میزان استرس گرمایی وارد به حیوان می شود.

2-روش های كنترل استرس گرمایی برای بهبود وضعیت تولید مثلی حیوان:

در زمان مواجهه با استرس گرمایی میزان باروری دام كم می شود. این مسئله بدین دلیل است كه در زمان استرس گرمایی دوره فحلی حیوان كوتاه شده و تشكیل فولیكول در این حالت در زمان های مختلف رخ می دهد. همچنین در زمانی که گاو دچار استرس گرمایی می باشد تشكیل رویان دچار مشکل می شود و در گزارش های مختلف آمده است كه در حدود 60 تا 66% كاهش داشته است. همچنین اثرات منفی استرس گرمایی در درمای 440C  در زمان قبل از تلقیح و400C بعد از تلقیح تشخیص داده شده است. از راه های مناسب برای جلوگیری از كاهش تولید مثل همان روش ایجاد سایه و همچنین خشك كردن محیط در زمان تلقیح مصنوعی می باشد كه كمك شایانی به كنترل این وضعیت خواهد كرد. روش دیگری كه در زمان استرس گرمایی،به منظور بهبود شاخص های تولید مثلی به کار می رود، همزمانی فحلی و ایجاد همزمانی در گاوها بوده كه نشان داده شده است در تابستان در گاوهایی كه بصورت همزمان فحلی شده اند و همزمان تلقیح شده اند نسبت به گاوهایی كه جداگانه فحل یابی شده اند در صد موفقیت بیشتری در باروری داشته اند چون فحل یابی بصورت انفرادی در تابستان با كوتاه شدن دوره فحلی مشكل می باشد.

هر كدام از این تكنیكها و روشها، اثرات خاص خود را دارا بوده و با توجه به ارزش اقتصادی و شرایط موجود دامداران می توانند برای بهبود میزان تولید مثل و تولید شیر خود از آنها استفاده كنند

                                1.Jordan. E. R , Effects of Heat Stress on Reproduction, American Dairy Science Association ,2003,86,104 - 114

 2. Blackshaw JK and Blackshaw AW, Heat stress in cattle and the effect of shade on production and behaviour: a review, Australian Journal of Experimental Agriculture,1994, 34(2) 285 - 295

 

دکتر محمد رضا نیکان سرشت و دکتر آرش پارسای

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد